33 Gebroeders Leeuw

Uit Het Digitale Huis
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Let op: deze website is momenteel onder constructie. Helaas zullen hierdoor niet alle pagina's naar behoren functioneren. Onze excuses voor het ongemak!

Een kunstenaarsfamilie geeft Nijmegen vorm circa 1900-1930


Na de afbraak van de vestingwallen in de jaren 1870 begon Nijmegen aan zijn ‘uitleg’: de bouw van een grote, brede ‘schil’ rondom de halve cirkel van het stadscentrum. Aan de nieuwe singels en brede straten verschenen monumentale villa’s, herenhuizen, scholen en kerken. Werk genoeg voor architecten en kunstenaars als de gebroeders Leeuw.

De Leeuw in het Kronenburgerpark
De Leeuw in het Kronenburgerpark

In de decennia rond de eeuwwisseling gonsde het in de stad van de bouwactiviteiten. Een keur van architecten was doende in de ‘uitleg’, onder wie J.J. Weve, C. Eysvogel, C.H. Peters, D. Semmelink, G. Buskens, A. A.J. Margry, N. Molenaar, Ch.M.F.H. Estourgie en A.J. Kropholler. Maar geen naam domineerde zo als die van de kunstenaarsfamilie Leeuw. In het bijzonder de jongste zoon, architect Oscar Leeuw, gaf de bouwkunst in de Waalstad in de eerste helft van de twintigste eeuw gezicht; in het vooroorlogse Nijmegen was er haast geen straat zonder een gebouw van zijn hand.

Oscar Leeuw was de zoon van een beeldhouwer, Henri sr. Zijn broer Henri jr. was schilder en beeldhouwer. De beide Henri’s vervaardigden in 1886 de levensgrote stenen leeuw met wapenschild van de stad die zich in het Kronenburgerpark bevindt. Oscar werkte met beiden samen. In 1904 bouwde hij aan de Graafseweg 58-60 voor zichzelf en zijn vrouw een modern huis, waarin ook zijn vader, broer en zus woonden en waar zijn architectenbureau was gevestigd.

In die tijd werkte Leeuw vooral aan luxe villa’s, café-restaurants en winkelpanden, vaak opgetrokken in jugendstil, waarbij Henri jr. de decoraties verzorgde. Leeuw bezat goede connecties met vermogende opdrachtgevers, zodat hij zich naar hartelust kon uitleven in zijn rijke, decoratieve stijl. Een hoogtepunt in deze periode is het even buiten Nijmegen gelegen Jachtslot de Mookerheide dat hij tussen 1902 en 1905 bouwde voor de rentenier Jan Jacob Luden. In de daaropvolgende decennia schiep Leeuw, die een groeiende faam genoot, enkele toonaangevende openbare gebouwen met een culturele inslag: de synagoge met schoollokalen en bovenwoningen aan de Gerard Noodtstraat (1912-1913, tegenwoordig in gebruik als Natuurmuseum), Concertgebouw De Vereeniging op het Keizer Karelplein (1914-1915) en Museum G.M. Kam aan de Museum Kamstraat, gebaseerd op de plattegrond van een denkbeeldige Romeinse villa (1920-1922). Dat laatste gebouw is soberder dan Leeuws eerdere werk; in het ontwerp zijn expressionistische tendensen zichtbaar. Dat geldt ook voor het bankgebouw van de Nijmeegsche Bankvereeniging Van Engelenen Schippers aan de Hertogstraat 70-72 (1920-1921).

De villa’s en herenhuizen van Leeuw vallen op door hun karakteristieke ornamenten en door hun rijke en afwisselende opzet met veel koepels, torens, paviljoens, erkers en veranda’s.


Bron: Jan Brabers, in: De Canon van Nijmegen, Uitgeverij Vantilt (Nijmegen 2009)


>> Ga terug naar de startpagina van de Canon van Nijmegen

Locatie in google-maps (nieuw venster)
Locatie in google-maps (nieuw venster)

Coördinaten::51.84124,5.86115 {{#if:|

Locatie in google-maps (nieuw venster)
Locatie in google-maps (nieuw venster)

Coördinaten::|}} {{#if:|

Locatie in google-maps (nieuw venster)
Locatie in google-maps (nieuw venster)

Coördinaten::|}}