header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

43 Joris Ivens

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Periode: 
In de lente van 1912 speelde de toen dertienjarige Joris Ivens de rol van goede indiaan in de film De Wigwam, opgenomen in huiselijke kring. De beelden werden geschoten op twee Nijmeegse locaties: de Kwakkenberg en het Jonkerbosch. De Wigwam ging de geschiedenis in als eerste film van de wereldberoemde cineast.

De Wigwam was een klassieke western, waarin cowboys het aan de stok kregen met indianen. Alle leden van het gezin Ivens, artistiek ingesteld en verzot op verkleedpartijen, deden eraan mee, sommigen ingesmeerd met cacao. Joris schreef het scenario en speelde de hoofdrol: de rechtschapen indiaan Brandende Staal. Als regisseur zou Ivens in zijn gehele oeuvre trekken van Brandende Staal blijven vertonen.

Joris Ivens werd in 1898 geboren aan de Van Berchenstraat 15, in een welvarend katholiek gezin. Zijn vader was handelaar in fotoartikelen en een vooraanstaand, betrokken en ondernemend Nijmeegs burger. Dankzij de fotohandel kwam Joris al op jonge leeftijd in aanraking met het medium film, een nieuwe vinding die hem voor altijd in de greep zou houden. Nadat hij zich in Berlijn het fotovak had eigen gemaakt, bracht Ivens, geïnspireerd door internationale voorbeelden, aan het eind van de jaren twintig zijn eerste serieuze documentairefilms uit, De Brug en Regen. In avant-gardistische kringen in binnen- en buitenland werden ze met applaus onthaald. In zijn volgende documentaires, zoals Zuiderzeewerken (1930), Komsomolsk (1932) en Borinage (1934), stelde hij de omstandigheden aan de kaak waaronder Hollandse, Russische en Waalse arbeiders hun werk deden. De films waren van toentertijd moderne, onversneden socialistisch-realistische snit. Ook later, in zijn verslaglegging van de Spaanse Burgeroorlog, de revolutie in China en de oorlog in Vietnam toonde hij zich een geëngageerd, links cineast, met onmiskenbaar communistische sympathieën. In 1945 kwam Ivens in conflict met de Nederlandse regering toen hij in zijn verfilming van de bevrijding van Nederlands-Indië, een opdracht van de regering, de zijde van de Indonesische vrijheidsstrijders koos. Indonesia Calling (1946) was de bron van een langdurige onmin tussen Ivens en zijn vaderland. Om deze redenen bleef de tegendraadse kunstenaar een omstreden figuur in het burgerlijke Nederland, al werden zijn films nog zo vaak onderscheiden. Ivens, een kosmopoliet die op alle continenten films draaide en die samenwerkte met beroemdheden als Ernest Hemingway, behield warme herinneringen aan zijn geboortestad: ‘Dikwijls ver weg, bleef Nijmegen, mijn jeugd, toch dicht bij mij’, zo luidt het citaat van Ivens op het naar hem genoemde monument dat zich bevindt op het Joris Ivensplein.
Canonicoon43.gif
Geëngageerd en omstreden filmmaker
1898-1989
Canonlogokaart.jpg
Canon op de kaart
Joris Ivens achter zijn camera

43 ivens.jpg

Bron: Jan Brabers, in: De Canon van Nijmegen, Uitgeverij Vantilt (Nijmegen 2009)



Locatie in google-maps (nieuw venster)

51° 50' 56", 5° 51' 23"

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden