header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Aanleg van een Kaatsbaan (1676-1679)

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
De Mariënburgkapel en een deel van het voormalige Mariënburgklooster. Links van de kerk (rood omcirkeld) werd in het najaar van 1676 op instigatie van het Nijmeegs stadsbestuur de kaatsbaan aangelegd.
Cultuurcentrum Lux aan de Mariënburg. Aan de linkerkant van het gebouw, ter hoogte van de boom, lag het begin van de kaatsbaan die nu zou uitkomen bij de Mariënburgsestraat.

Voor de diplomaten en hun gevolg was er binnen de Nijmeegse stadsmuren weinig te doen. Het zoeken van vertier buiten de stadsmuren was echter een gevaarlijke onderneming vanwege de rondtrekkende Franse patrouilles en plunderende soldaten van de Republiek. Ook al was het in Nijmegen rustig, buiten de stadsmuren heerste er nog steeds oorlog. Na veel diplomatiek overleg werd uiteindelijk besloten, met uitdrukkelijke toestemming van Lodewijk XIV, om Nijmegen en zijn directe omgeving tot neutraal gebied te verklaren.[1] Op 15 oktober 1676 werd het gebied - dat binnen een uur beloopbaar was vanaf Nijmegen - letterlijk afgepaald met vijftien staanders.

Ook het stadsbestuur toonde zijn goede wil. Het wilde in de tuin van het oude Mariënburgklooster een kaatsbaan aanleggen.[2] Voor deze kaatsbaan hadden de stadsbestuurders echter wel financiers nodig en juist die gaven geen gehoor. Niemand wilde aan zo’n nieuwigheid failliet gaan. Uiteindelijk durfde een zekere Matthijs Coenen de klus toch aan. Hij opende in het najaar van 1676 de kaatsbaan. De baan bracht hem echter geen financieel gewin. Sterker nog, hij bleef met een strop van zesduizend gulden achter. Een schrale troost was dat het Nijmeegse stadsbestuur hem voor een deel tegemoet kwam. Het door de Engelse bemiddelaar Temple beloofde bedrag van negenhonderd gulden aan de ondernemer die de kaatsbaan zou aanleggen, is nooit betaald.[3]

Voetnoten

  1. H. D. J. van Schevichaven, Penschetsen uit Nijmegen’s verleden, deel 1, Nijmegen 1898, p. 209 en A.H. Wertheim, ‘Gelderland van 1672-1678’, in: Geschiedenis van Gelderland, deel II (1975). p. 224-225.
  2. H. D. J. van Schevichaven, Oud-Nijmegens kerken, kloosters, gasthuizen, stichtingen en openbare gebouwen, Nijmegen 1909, p. 203. Exacte plaatsbepaling aan de hand van de Historische @tlas (RAN), ‘Stadsplattegrond 1669’ (Feltmankaart) in combinatie met F. Gorissen, Niederrheinischer Städteatlas Nimwegen, Kleef 1956, p. 87, kaart 44 ‘De stad in de Franse tijd’. Bij beide kaarten is gekeken naar de Mariënburgkerk (dit was het grootste onderdeel van het klooster), haar kerkhof en een eventueel veldhospitaal. In 1702 verzocht de Staten-Generaal namelijk het Nijmeegse stadsbestuur de kaatsbaan in te richten als veldhospitaal (zie Van Schevichaven, p. 204). Over dit perceel is de luchtfoto van 2007 (Historische @tlas) gelegd om de hedendaagse situatie na te gaan. A271.
  3. J.A.M. van ‘t Hooft, ‘Nijmegen en de vredesonderhandelingen’, in: Numaga: tijdschrift gewijd aan heden en verleden van Nijmegen en omgeving 25 (1978), p. 120 en J.A.M. van ’t Hooft, Nijmegen en de vredesonderhandelingen: 1676-1679, Nijmegen z.j., p. 18.

Bronnen

Onderzoek naar locaties m.b.t de Vrede van Nijmegen door Nick van Kleef in opdracht van het Regionaal Archief Nijmegen. Zie ook de startpagina over de Vrede van Nijmegen


Locatie in google-maps (nieuw venster)

51° 50' 43", 5° 52' 0"

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
WEBLOG
Nieuws en achtergronden uit de praktijk
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden