header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Begijnhuis Vierzusterenhuis

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene gegevens vrouwenklooster
Straatnaam : St. Anthoniuskerkhof
Orde: onbekend, misschien Zusters van het Gemene Leven
In gebruik vanaf: 1427/1428
In gebruik tot en met: voor 1591


Geschiedenis[bewerken]

Naast de kloosters (dat wil zeggen: conventen waarvan de zusters een ‘echte’ kloosterregel hadden aangenomen) telde Nijmegen ook nog enkele begijnhuizen. Begijnen vormen een vrije lekengemeenschap en hoeven geen officiële beloften af te leggen. Het Vier Zusterenhuis op het St. Antoniuskerkhof (dat toebehoorde aan het Heilige Geesthuis) was een dergelijke gemeenschap.

Het begijnhuis is gesticht in 1427 of 1428. In het voorjaar van 1427 kan Arnold van Lienden Lambertsz. als eigenaar van het huis worden aangetoond.[1] Spoedig daarna werden daar begijnen vermeld. De vier zusters stonden toen onder toezicht van provisor Hubert van Vaern geheten van Zandwijk.[2]

In de tweede helft van de vijftiende eeuw komen we dit huis ook tegen onder de naam St. Barbara [3], die kennelijk als beschermheilige voor de gemeenschap gold. De vernoeming als zusters (sorores) geeft bovendien aan dat het huis waarschijnlijk een regel kende; het zou dan gaan om de regel van de Zusters van het Gemene Leven, maar geheel zeker is dit niet. Ook is onduidelijk of deze regel al direct bij de stichting van de gemeenschap heeft gegolden of pas enkele decennia later is geïntroduceerd.

Hoe het deze kleine gemeenschap verder is vergaan, is niet duidelijk. Heel goed zal het niet gelopen zijn, want nog voor de Reductie van Nijmegen in 1591 was het convent al weer verdwenen.[4]

Voetnoten[bewerken]

  1. Gorissen, F. (red.) Stedeatlas (Kleef, 1956)122; bronvermeldingen aldaar.
  2. Heer Hupert van Vaern geh. van Zandwijkk pbr., provisor der 4 susteren of begijnenehuys, woenende bij sunte Anthonyskirchof; zo geciteerd door Meijer, G.A., Katholiek Nijmegen dl.1 89 meent dat deze Van Zandwijk het huis gesticht heeft, maar of dat zo is, is nog niet duidelijk geworden
  3. (sorores domus sancte Barbare) Schepenprotocol uit 1457; zo geciteerd door Gorissen, F. (red.) Stedeatlas 122.
  4. Gorissen stelt: ‘De stichting is nog in XVI ten onder gegaan’; Stedeatlas 122. Ik neem aan dat hij hiermee bedoelt, dat de stichting al weg was voor de Reductie er een eind aan kon maken.

Verwijzingen[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  • Cissen, M., Vrouwenkloosters en begijnhuizen in Nijmegen, Nijmegen, 2004.
  • Gorissen, F. (red.), Stedeatlas van Nijmegen, Kleef, 1956, p. 121-122.
  • Meijer, G.A., Katholiek Nijmegen 2 dln., Nijmegen, 1904-1905, dl.1 p. 89.
  • Schutjes, L.C.H., Geschiedenis van het bisdom ’s-Hertogenbosch 5 dln., St. Michielsgestel, 1870-1881, dl.5 p. 265.

Verantwoording[bewerken]

Bewerking van Martijn Cissen, Vrouwenkloosters en begijnhuizen in Nijmegen (Nijmegen, 2004) door Lisette Kuijper (Regionaal Archief Nijmegen, 2010)

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden