header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Burgerlijke stand

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

De belangrijkste bron voor onderzoek naar je voorouders uit de twintigste en negentiende eeuw viert dit jaar het 200 jarig bestaan. De burgerlijke stand is namelijk in 1811 in Nederland door de Fransen ingevoerd. Het belangrijkste gevolg van de invoering van de burgerlijke stand was dat iedereen een vaste spelling van zijn/haar achternaam kreeg of, als hij/zij die niet bezat, een achternaam moest aannemen.

De aktes van de burgerlijke stand van Nijmegen en omliggende gemeenten zijn in de studiezaal van het Regionaal Archief Nijmegen in te zien op microfiches of in origineel. In dit overzicht (PDF-bestand) staan alle beschikbare (en openbare) akten. Via de websites van Wiewaswie en het Gelders Archief is naar namen in akten van Nijmegen en omliggende gemeenten te zoeken.

Invoering burgerlijke stand[bewerken]

De invoering van de burgerlijke stand in heel Nederland was per 1 maart 1811. De zuidelijke provincies hadden al eerder met de Franse wetgeving te maken. Nijmegen behoorde met het Land van Maas en Waal vanaf april 1810 tot het Département des Bouches du Rhin (Monden van de Rijn) en kreeg vanaf 1 januari 1811 met de Franse wetgeving (Code Napoléon) te maken.

In Nijmegen begon de gemeente op 1 januari 1811 met het opstellen van de aktes. Er werd één register aangelegd voor de geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten. In 1812 kwamen er afzonderlijke registers per aktesoort.

Het was de burgemeester zelf, de 71-jarige J.E. Sanders van Well, die in de hoedanigheid van ambtenaar van de burgelijke stand de aktes opmaakte. In de Franse tijd (tot 1814) was dit uiteraard in het Frans. Aanvankelijk waren ze nog helemaal uitgeschreven maar al snel kwamen er voorbedrukte formulieren, om het aantal schrijffouten te beperken. Door deze formulieren zijn pas vanaf 1815 de akten Nederlandstalig, voor 1814 waren de formulieren namelijk al in het Frans gedrukt.

Eerste aktes[bewerken]

Niet alleen de tekst van de aktes maar ook de voornamen werden in de eerste jaren in het Frans genoteerd, zoals ook blijkt uit de eerste Nijmeegse akten waarin sprake is van Jeanne (Joanna) en Corneille (Cornelis). Deze Franse naam bleef vervolgens ook na de Franse tijd je officiële naam.

Naar aanleiding van 200 jaar burgerlijke stand hebben we de eerste Nijmeegse aktes opgezocht.

Eerste akte burgerlijke stand
(overlijden)
Eerste geboorteakte Eerste huwelijksakte
(eerste blad)
Overlijden1811.jpg
Geboorte1811.jpg
Huwelijk1811a.jpg
De eerste akte is die van de aangifte op 1 januari van het overlijden van Jeanne van Aalst op 30 december 1810.

De achtste akte van 1811 was de eerste geboorteakte, van 3 januari. Op 2 januari was Abraham Jacques Roukens, zoon van Abraham Roukens en Adelaide Cornelie Boekhoorn, geboren.

Het eerste huwelijk in 1811 in Nijmegen was op 19 februari. Corneille van Dommelen uit St. Michielsgestel trouwde met de Nijmeegse Marguerite Marie Cornelisse.


KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden