header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Dagboek F.H. Theyse

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Oorlogsdagboeken
Oorlogsdagboekicoon.jpg
startpagina
"Oorlogsdagboeken" biedt een overzicht van dagboeken die tijdens de oorlogs- en bevrijdingsperiode – vooral bij de start van Operatie Market Garden - door mensen in en om Nijmegen zijn geschreven. Lees verder>>>
Infobox dagboek
Titel Verslag van de toestand in Nijmegen over de periode 17 september 1944-3 juli 1945
Auteur Theyse, F.H.
Begindatum 17-09-1944
Einddatum 03-07-1945
Locatie Groesbeekseweg Nijmegen
Taal Nederlands
Omvang (aantal pagina's) 117
Vorm Manuscript
Vindplaats Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945

Korte beschrijving oorlogsdagboek

Dit is een handgeschreven verslag uit Nijmegen. Het lijkt erop dat het gehele verslag met dezelfde pen is geschreven, wel is het papier van de laatste drie pagina's anders. Het zou kunnen zijn dat de schrijver dit verslag na de oorlog heeft overgeschreven.

De schrijver werkte bij de N.V. Provinciale Geldersche Electriciteits-Maatschappij (PGEM) gelokaliseerd aan de mond van het Maas-Waalkanaal. Hij woonde met zijn vrouw en kinderen (in elk geval Theo, Frits, Nettie) nabij de Groesbeekseweg. Het verslag geeft een gedetailleerd beeld weer van de gebeurtenissen in Nijmegen gedurende Market Garden en Theyse beschreef dagelijks de invloed van de bevrijding op zijn werk en op het gezinsleven.

Theyse begint op zondag 17 september 1944 met het beschrijven van Operatie Market Garden. Van meerdere Nijmeegse straten stonden scholen en huizen in brand, waardoor getroffen kennissen bij hen kwamen voor onderdak. Op 19 september ging hij samen met collega's controleren in welke staat de centrale en de gebouwen verkeerden. Ze brachten de meeste tijd in de kelder door. Meerdere keren sprong het glas in hun huis kapot door nabije inslagen. Op de 7e pagina heeft Theyse beschreven welke gebouwen en straten tijdens de bevrijding allemaal waren uitgebrand, vernield, of beschadigd. Alle NSB-ers werden opgepakt. In hun huizen werden gedupeerde families geplaatst.

Voor Theyse voelde de bevrijding nog niet als een bevrijding door de vele onrust veroorzaakt door het oorlogsgeweld in Nijmegen. Op pagina 20 vermeldt hij dat in het kantoor een Amerikaanse soldaat sliep. Meerdere malen vroeg hij zich af hoe groot de prijs zou zijn die de Nederlanders voor het verkrijgen van hun vrijheid zouden moeten betalen. Op 10 oktober vierde hij zijn verjaardag. Toen werd het ook rustiger in Nijmegen, maar het schieten en de inslagen stopten nog niet. Het gezin pakte steeds meer hun alledaagse leven op. Het gezin raakte bevriend met Engelse militairen, waaronder Mickey. Vier vluchtelingen verbleven in november bij hen. De Engelse troepen werden deels vervangen door Canadese. 5 december Sinterklaasviering en er kwam een kwartiermaker langs. Op 6 december kregen ze 9 man kwartier met eigen keuken. Hierna volgden meerdere Engelse en Canadese inkwartieringen. Theyse schreef dat ze er rommel van kregen, maar dat het wel gezellig was.

Vanaf eind december 1944 hield Theyse niet dagelijks, maar om de paar dagen zijn verslag bij. In februari 1945 kwamen er veel Duitse krijgsgevangen over het spoor langs. In maart kwam het bericht in de krant dat Nijmegen geen frontstad meer was. Begin april vertrokken de kennissen die sinds september bij hen logeerden. 4 mei bericht op de radio dat Nederland bevrijd was. Op 3 juli verloor zijn zoontje Theo zijn halve duim doordat hij speelde met een gevonden ontstekingsbuisje. Op de laatste pagina heeft Theyse een overzicht genoteerd van de schade in Nijmegen.

Locatie in google-maps (nieuw venster)

51° 49' 54.77" N, 5° 52' 22.30" E




KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden