header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

De Nijmeegse spoorbrug

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

Vanwege het ontbreken van een goede overbrugging van de rivieren Rijn en Waal werd in 1875 door de Staatsspoorwegen begonnen met de constructie van de spoorverbinding Nijmegen-Arnhem. Een dubbelsporige spoorbrug werd ontworpen door J.M. Telders en jhr. O.J.H. Repelaer van Driel. Met drie grote stalen bogen met een totale spanwijdte van 387 meter zou deze brug de Waal bij Nijmegen gaan overspannen. Het zuidelijk landhoofd van de brug, bestaande uit twee torenachtige gebouwen die samen een soort middeleeuwse stadspoort vormden, werd ontworpen door de gerenommeerde architect Pierre Cuypers (1827-1921). Eén van de torens werd zelfs bekroond met de figuur van een heuse ridder, die als een kloeke torenwachter de nieuwe toegang tot Nijmegen trots bewaakte.

Opening[bewerken]

Op 12 juni 1878 werd de spoorbrug geopend. Drie dagen later reed de eerste trein er overheen. Door de bouw van deze brug, die meer dan een miljoen gulden kostte, kreeg Nijmegen (20.000 inwoners) als laatste grote stad in Nederland aansluiting op het nationale spoorwegennet. Hiermee werd de eerste vaste brugverbinding met de overzijde van de Waal een feit. Het station, eerst alleen voor reizen naar Duitsland in gebruik, werd verplaatst. Het verhuisde van een plek waar nu de Vereeniging ligt naar de huidige locatie aan het Stationsplein. In 1879 kwam de spoorwegverbinding met Arnhem tot stand. In 1881 werd de spoorlijn Nijmegen-’s-Hertogenbosch geopend en twee jaar later tenslotte volgde de opening van de lijn Nijmegen-Venlo. De stad zou nog tot 1894 moeten wachten op een volwaardig stationsgebouw.

Tweede Wereldoorlog en latere jaren[bewerken]

Om de Duitse invasie te hinderen werd op 10 mei 1940 de middelste boog van de spoorbrug opgeblazen. De Duitse genietroepen herstelden de brug en op 17 november 1940 kon zij weer in gebruik worden genomen. Bij de bevrijding van Nijmegen in september 1944 werd de brug ongeschonden door de geallieerden veroverd, maar op 28 september slaagden Duitse duikers er alsnog in de middelste brugboog opnieuw op te blazen. Weer werd de schade hersteld: vanaf 1 augustus 1945 werd de brug opnieuw vrijgegeven voor treinverkeer. In 1983 werd de oorspronkelijke brug vervangen door een brug met één grote boog om zo meer ruimte te geven aan de toenemende scheepvaart op de Waal. Het zuidelijk landhoofd van de spoorbrug bestaat nog steeds, al werd de oorspronkelijke vormgeving door de aanleg van de fietsbrug in 2004 flink aangetast. Inmiddels kreeg het bruggenhoofd, na een grondige restauratie in 2008, weer een groot deel van zijn oorspronkelijke luister terug.

51e Canonvenster
51canonlogoklein.jpg
Dit artikel is onderdeel van het 51e Canonvenster over:

De Oversteek

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

De spoorbrug in 1900.

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

De vernielde middelste spoorbrug met DUKW's (Ducks) onder de spoorbrug, die de Waal van Lent naar Nijmegen oversteken (1944).

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Het plaatsen van de nieuwe spoorbrug in 1983


Verantwoording[bewerken]

Tekst uit de tentoonstelling voor het 51e canonvenster De Oversteek (2014)

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden