header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Groeneveld, dr. Hessel Louws

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene gegevens persoon
Volledige naam : Groeneveld, dr. Hessel Louws
Geboortejaar: 1907
Overlijdensjaar: 1997
Beroep : Huisarts


Voordat Hessel Groeneveld zich in Nijmegen vestigde als huisarts, woonde hij in Haarlem aan de Gedempte Gracht. Hij studeerde medicijnen aan de Universiteit van Amsterdam. Hij trouwde in Amsterdam op 10 juli 1935 met Eugenie Emma Hartung. Op 3 december 1935 vestigde Hessel zich als arts aan de Wilhelminasingel, in samenwerking met dr. Persenaire. Groeneveld promoveerde op 14 maart 1940 aan de universiteit van Amsterdam tot de graad van doctor in de geneeskunde. De titel van zijn dissertatie was: Indicia Sanitatis: een onderzoek naar de kenmerken der volksgezondheid in de stad Nijmegen: academisch proefschrift. Groningen-Batavia: P. Noordhoff, 1940.

Hij liet Joden onderduiken en dat leidde in 1942 tot zijn arrestatie door de Politieke Dienst, een groep collaborerende rechercheurs onder leiding van de beruchte commissaris van politie, de SS’er A.J.M. van Dijk. Tijdens verhoren door de Politieke Dienst werd Hessel gemarteld. Vóórdat hij aan de Sicherheitspolizei in Arnhem kon worden overgedragen, ontsnapte hij uit het politiebureau. Daarna vluchtte hij naar Parijs, van waaruit hij naar Engeland wilde gaan. Daags voor zijn vertrek uit Parijs werd Hessel tijdens een Duitse razzia gearresteerd, waarmee zijn tocht door de concentratiekampen begon. Via een kamp in het Franse Compiègne en Buchenwald kwam hij terecht in Dora-Mittelbau, een nevenkamp van Buchenwald. Daar moesten de gevangenen in een ondergrondse fabriek onder de slechtst mogelijke omstandigheden V1’s en V2’s bouwen. Hessel werd als arts geplaatst in het Revier (de ziekenboeg). Met de weinige middelen en medicijnen tot zijn beschikking slaagde hij erin honderden mensen te redden. Hij zorgde voor de bouw van ziekenbarakken en zette een ambulance op.

Groeneveld zorgde ook voor de overplaatsing van de studenten Dick de Zeeuw en een zekere Fred vanuit de ‘Stollen’ (de ondergrondse fabriek) naar de ziekenboeg. Voor het personeel was de ziekenboeg relatief veilig, maar veel patiënten stierven daar. Op een kwade dag werd Dick gedwongen zieke gevangenen voor de gaskamer te selecteren. De SS gaf hem te verstaan dat alle zieken en het voltallige personeel van de ziekenboeg naar de gaskamer zouden gaan als hij weigerde. Een aantal ongeneeslijk zieken gaf zich vrijwillig op voor dit transport. Dick worstelde tientallen jaren met zware schuldgevoelens. Lang na de oorlog werd hij lid van een kleine groep overlevenden van Dora; Hessel was een van hen. Volgens Dick heeft Groeneveld zijn levensgeschiedenis geschreven, maar de plaats waar dit geschrift zich bevindt is onbekend.

Buchenwald en Dora-Mittelbau werden op 11 april 1945 door het Derde Amerikaanse Leger bevrijd. Op 19 april was Hessel al in Nijmegen met de bedoeling zijn werk als huisarts zo snel mogelijk weer op te pakken. Hij werd door veel Nijmegenaren begroet, waarvoor hij hen op 2 juni 1945 bedankte in een advertentie in De Gelderlander. Op 30 juni kondigde hij aan dat hij zijn oude praktijk aan de Wilhelminasingel de volgende dag ging hervatten.

In 1950 ontving Hessel drie onderscheidingen voor zijn menslievende activiteiten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op 1 mei het Herinneringskruis 1940-1945 van het Rode Kruis, op 2 oktober de Erkentelijksheidsmedaille in zilver en op 26 november werd hij gedecoreerd tot Ridder van het Legioen van Eer in het Frans consulaat in Nijmegen, omdat hij zo veel had gedaan voor Franse gevangenen in de concentratiekampen.

Gedurende het grootste deel van zijn leven speelde Hessel cricket. In Nijmegen was hij lid van Quick 1888 en een clubje, Cricketclub Nijmegen, met één elftal, dat uit artsen, juristen en notarissen bestond. In 1940 stopte CC-Nijmegen er mee. Nadat hij stopte met praktiseren als huisarts verhuisde Hessel Groeneveld op 4 december 1975 naar Malden. Hij was al sinds 1949 lid van de nationale 'Still Going Strong Cricket Club', opgericht in 1929. Hessel Groeneveld overleed op 3 maart 1997 in Malden.

Bronnen[bewerken]

  • De Gelderlander en Nijmeegs Dagblad tussen 1932 en 1997.
  • D. de Zeeuw en P. Pronk, Schrijven op marmer, z.p. 2007; 33-34, 65 en 71.

Verantwoording[bewerken]

Bewerking wetenschappelijke correspondentie door Han Maenen (Regionaal Archief Nijmegen, 2010).


KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden