header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Herwonnen Levenskracht, plaatselijk comité Berg en Dal

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene gegevens
Naam : Herwonnen Levenskracht, plaatselijk comité Berg en Dal
Andere naam (namen):
  • Herwonnen Levenskracht, Katholieke Vereniging tot bevordering van de Volksgezondheid en tot bestrijding van Volksziekten, plaatselijk comité Berg en Dal
  • HL, comité Berg en Dal

Bestaansperiode: 1957 - 1980
Rechtsvorm: Vereniging
Voorganger(s):

Opvolger(s):

Hoger orgaan:

Archief
Het archief van deze organisatie is in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. De toegang met de beschrijving van de stukken is bereikbaar via deze link:
Icoon archief.png
Naar beschrijving archief

Algemene context

Herwonnen Levenskracht (HL) werd in 1913 opgericht en was een vereniging verbonden aan de katholieke vakcentrale (achtereenvolgens: het R.K. Werliedenverbond (RKWV 1925-1941), de Nederlandse Katholieke Arbeidersbeweging (KAB 1945-1963) en het Nederlands Katholiek Vakverbond (NKV 1963-1981). Zij hield zich bezig met de bestrijding van tuberculose en exploiteerde daarvoor een sanatorium voor katholieke vakbondsleden: 'Berg en Bosch' bij Bilthoven. Hoewel tuberculose haar kerntaak bleef, verbreedde HL na 1945 haar takenpakket door ook de zorg op zich te nemen van het medisch kindertehuis 'Mooi Gaasterland' te Rijs en de herstellingsoorden 'Ariënshof' te Bosch en Duin, 'Sonnehaert' te Zeist, 'Mgr. Mutsaersoord' te Venlo en 'Dr. Poelsoord' te Maastricht. Gaandeweg de jaren vijftig werd duidelijk dat tuberculose niet langer een grote bedreiging was van de volksgezondheid. HL besloot zich daarom te concentreren op een andere wijdverspreide volksziekte: astma. In 'Berg en Bosch' werd een astmaexpertisecentrum ingericht, maar toen eind jaren zestig ook astma een goed te behandelen kwaal bleek, werd het voormalige sanatorium omgevormd tot een zelfstandig ziekenhuis. In de jaren zeventig verzelfstandigden ook de andere instellingen die HL onder haar hoede had: 'Mooi Gaasterland' tot kinderziekenhuis, de herstellingsoorden tot instellingen voor geestelijke hulpverlening. Het NKV besloot in 1975 HL te veranderen in een instelling voor welzijnswerk; plaatselijke comités moesten sociale steun gaan bieden aan zwakkeren in de samenleving. Vooruitlopend op de fusie van het NKV met het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV) tot de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV), werd in 1980 besloten HL op te heffen, wat overigens pas op 15 juni 1984 statutair gebeurde. De fondsen van HL werden door de FNV aangewend tot bekostiging van werkgroepen voor uitkeringsgerechtigden en arbeidsongeschikten.

Geschiedenis

Het is onduidelijk of Berg en Dal al voor 1957 een eigen plaatselijk comité van Herwonnen Levenskracht had. Het comité is steeds klein geweest en kende geen verdere onderverdeling in parochiale comités. In 1980 werd het comité ontbonden.

Taken en activiteiten

HL stelde zich de verbetering van de gezondheid van katholieke vakbondsleden ten doel. Zij bestreed volksziekten. Aanvankelijk richtte zij zich daarbij vooral op tuberculose, later op astma en psychische aandoeningen. Vanaf de jaren zeventig hield HL zich vooral met welzijnswerk bezig.

Organisatie

HL had een landelijk bestuur, bestaande uit bezoldigde bestuursleden, dat werd benoemd door de katholieke vakcentrale. Daarnaast kende zij plaatselijke comités, die naast, maar apart van, de lokale afdelingen van de vakcentrale functioneerden. Soms stonden onder deze plaatselijke comités ook nog parochiale comités. Deze comités, gevormd door vrijwilligers, organiseerden inzamelacties waaruit de activiteiten van HL bekostigd moesten worden. Daarnaast hadden zij een signalerende functie; zij verwezen zieke vakbondsleden door naar de instellingen van HL. De invloed van de comités nam gaandeweg af, naarmate dokters meer invloed kregen op het doorverwijzen en opnemen van patiënten en naarmate wettelijke regelingen het mogelijk maakten de activiteiten van HL op andere wijze te bekostigen. De tanende invloed van de comités had echter ook een verflauwend enthousiasme voor de activiteiten van HL ten gevolg. De organisatie slaagde er de laatste jaren van haar bestaan nauwelijks nog in vrijwilligers te mobiliseren.

Locatie

1957-1980:Berg en Dal

Bronnen

  • A.G.M. van Melsen, "Herwonnen Levenskracht" 1913-1984, z.p. 1984.
  • J. Peet, De KAB en het NKV in de maatschappelijke ontwikkeling van Nederland na 1945, Baarn 1993.
  • J. Peet, "Herwonnen Levenskracht. Een episode in de geschiedenis van de verzorgingssamenleving. De herstellingsoorden Nieuwenoord, Sonnehaert en Ariënshof", 1938-1992, Nijmegen 1996.

Verantwoording

Inleiding van de toegang op het archief door Andreas Caspers en Robert Spanings. (2017)



KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden