header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Kadaster

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

Het Kadaster werd in Nederland ingevoerd, door Napoleon, bij Keizerlijk decreet van 21 oktober 1811, met het tekenen van kadasterkaarten. Doel was het invoeren van een landelijk grondbelasting systeem (de tegenwoordige onroerend goed belasting). In 1832 was heel Nederland (met uitzondering van de provincie Limburg, dat volgde in 1842) in kaart gebracht en is het belastingsysteem in werking getreden. Bij koninklijk besluit van 5 oktober 1832 (nr. 25) werd de Minister van Financiën gemachtigd om voor de grondbelasting uit te gaan van een volwaardig kadaster per 1 oktober 1832. Het Nederlandse grondgebied werd ingedeeld in kadastrale gemeenten en die op hun beurt in secties en die tot slot in percelen. De registratie in zogeheten wijkleggers door de gemeente Nijmegen vanaf 1812 zijn als een voorloper van het kadaster te beschouwen.

De kadastrale gemeente Nijmegen werd opgedeeld in drie secties, die met letters worden aangeduid: A. het Ooijsche Schependom, B de Vesting en C de Stad. De kadastrale gemeente Nijmegen viel niet samen met de burgerlijke gemeente Nijmegen, de laatste omvatte namelijk ook het schependom (dorpen Hatert, Hees en Neerbosch). Het schependom bestond uit de de kadastrale gemeenten Neerbosch (dorpen Hees en Neerbosch) en Hatert. De omvang van de stad was dusdanig dat een kaart niet voldoende is, zodat er twee worden vervaardigd. Dit zijn de eerste kadastrale plans, minuutplans genoemd, aangeduid als CI en C2.

In de huidige gemeente Nijmegen liggen door de Waalsprong de kadastrale gemeenten Nijmegen, Hatert, Neerbosch, Lent en (delen van) Ressen en Slijk-Ewijk.

Digitale Studiezaal en Historische Atlas[bewerken]

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Eerste kadasterkaart van Nijmegen Sectie C, eerste blad uit 1830. Heruitgave door Hans Giesbertz in 1990 met wijknummering

Een kadastrale aanduiding van een perceel bevat altijd de kadastrale gemeente, sectie en het perceelnummer. In de loop van de tijd zijn veel percelen veranderd door samenvoeging of splitsing waardoor nieuwe nummers worden toegekend en de oude vervallen. Door herindelingen beslaan veel gemeenten meerdere kadastrale gemeenten.

Oorspronkelijk Aanwijzende Tafels (OAT) zijn registers die per gemeente, per sectie en per perceel de naam geven van de eigenaar, de woonplaats, het beroep, het grondgebruik, de grootte en de kwaliteit van de grond in 1832. De term ‘oorspronkelijk’ heeft te maken met het feit dat de minuutplans en de daarbij behorende tafels van eigenaren van 1832 niet veranderd mochten worden. Wijzigingen in de gegevens werden geboekt in suppletoire aanwijzende tafels (SAT's).

Door onderzoek van de werkgroep Nijmegen in kaart gebracht (zie Huis- en grondeigenaren) zijn het kadastrale nummer uit 1832 aan wijknummers in de wijkleggers en aan de beschrijvingen in het Protocol van bezwaar gekoppeld. Hiermee is dus een koppeling gemaakt tussen de diverse registraties van huiseigenaren.

De oat's zijn digitaal raadpleegbaar via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). In de Digitale Studiezaal zijn nu de gegevens van de OAT's van de kadastrale gemeenten Nijmegen, Hatert, Neerbosch, Lent, Slijk-Ewijk (sectie A, in de huidige gemeente Nijmegen), Ressen (sectie A, in de huidige gemeente Nijmegen), Wijchen en Heumen op naam van de eigenaar en het kadastraal nummer doorzoekbaar.

Naast de naam en het perceelnummer is alleen het soort eigendom overgenomen. Voor andere gegevens over de eigenaar, het perceel en de belasting moet de oorspronkelijke bron geraadpleegd worden.

De gegevens van de percelen in de huidige gemeente Nijmegen zijn ook in de Historische Atlas via de kaartlaag "perceelsgeschiedenis" te vinden. Hierdoor is via de kaart een koppeling te maken tussen een huidige locatie (adres) en het perceel in 1832.

Vervolgonderzoek naar kadastrale gegevens[bewerken]

Voor onderzoek naar kadastrale gegevens van ná 1832 kunt u het beste terecht bij het Gelders Archief. Bovendien zijn, mede door de verwoesting van het gebouw van het Nijmeegs kadaster in 1944, niet alle Nijmeegse kadastrale leggers bij het Regionaal Archief Nijmegen beschikbaar en is bij het Gelders archief gebruik te maken van het systeem Digilegger met daarin scans van kadastrale leggers en van de zogeheten registers 71. Op de website van HisGIS is de digitale versie van de kadastrale basiskaart van Gelderland uit 1832 te vinden.

Voor vervolgonderzoek in het kadaster zijn deze leggers en registers de belangrijkste bronnen. In de legger staan per eigenaar de eigendommen op leggerartikelnummer. Het juiste leggerartikelnummer is in register 71 te vinden via het toenmalige perceelnummer. In sommige periodes zijn er ook naamlijsten en kan via de achternaam het juiste perceel- of artikelnummer gevonden worden.

kadastrale registers en kaarten[bewerken]

Bij het Regionaal Archief Nijmegen zijn kadastrale registers en kaarten van de gemeente Nijmegen en de regiogemeenten raadpleegbaar.

Verwijzingen[bewerken]

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden