header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Karmelklooster Doddendaal en de universiteit

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
RADBOUD IN DE STAD
Universiteit90jaar.jpg
startpagina
"Radboud in de stad" biedt naar aanleiding van het 90-jarig bestaan van de Radboud Universiteit een indruk van de voormalige locaties van de universiteit in de stad, met de bijbehorende verhalen. Lees verder>>>
Woonhuizen professoren.png Soort locatie:
Woonhuizen professoren
Gegevens gebouw
Adres: Doddendaal 8
Andere naam:
Bouwjaar: 1929
Sloopjaar: 1944
Faculteit/studierichting:
Functie:
  • Karmelklooster (1929-194)
  • woning Titus Brandsma (1929-1944)
  • Herbouw Karmelklooster (1951-1981)
  • Studentencomplex Doddendaal (1981-heden)
Architect : Deur, ir. J.G. en Pouderoyen, C.

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Het Carmelklooster (1935)

Op deze plek bevindt zich oorspronkelijk het Karmelklooster waar prof. dr. Titus Brandsma O.Carm, hoogleraar Wijsbegeerte en Geschiedenis van de Mystiek, woonachtig is. Het klooster wordt in 1930 gesticht door Brandsma zelf op het terrein van het voormalig R.K. Canisiusziekenhuis. De bouw komt eind 1929 gereed en het klooster wordt op 6 januari 1930 ingewijd door de Bossche bisschop Diepen. Het pand is ontworpen als intiem vierhoekig convent rondom een fraaie binnentuin, waardoor een bescheiden, ingetogen en echt kloosterlijke Karmel ontstaat. Bij de bouw wordt materiaal gebruikt dat vrijkomt uit de afbraak van het oude ziekhuiscomplex. De gebrandschilderde ramen zijn ontworpen door Zef Timmers, een gefortuneerde jongeman die karmeliet had willen worden, daar toch van afziet en ten slotte kiest voor een studie Kunstgeschiedenis in Nijmegen, waar hij later hoogleraar wordt.

Brandsma wordt de eerste prior van het klooster, dat ruimte biedt aan een kleine doch groeiende gemeenschap van karmelieten. Hij is veeleisend en stelt strenge regels op. Zo begint de dag steevast om kwart over vijf met gebed en meditatie, ook als Brandsma tot half twee in de nacht heeft zitten werken. Hij verdraagt geen broeders die zich ‘drukken’ en hij verzet zich tegen het voorstel om confraters die aan de universiteit studeren vrij te stellen van het dagelijks koorgebed. In het klooster tracht hij een symbiose te creëren tussen geloof en wetenschap; zo organiseert hij enkele (internationale) congressen over de geschiedenis van de mystiek. Vanaf 1934 nemen de karmelieten de zielzorg voor ruim 3000 parochianen in de Nijmeegse binnenstad voor hun rekening.

Brandsma is een energiek en uiterst druk bezet man. Hij heeft een onmetelijke leeropdracht:‘Geschiedenis der Wijsbegeerte (behoudens die der Grieken en Romeinen), Natuurfilosofie, Natuurlijke Godsleer, Wijsbegeerte der Geschiedenis, Geschiedenis der Mystiek, met name der Nederlandse Mystiek’ en daarnaast een duizelingwekkend aantal nevenfuncties in het katholieke organisatieleven. Al voor de oorlog toont hij zich een principieel tegenstander van het nazisme en van antisemitisme; ook na mei 1940 geeft hij daaraan in woord en daad uitdrukking.

Vanwege zijn verzetsactiviteiten wordt hij op 19 januari 1942 in zijn Karmelklooster gearresteerd en naar de gevangenis in Arnhem gebracht. Vandaar komt hij via Scheveningen, Amersfoort en Kleve in het concentratiekamp te Dachau terecht, waar hij op 26 juli 1942 de dood vindt. In 1960 wordt de Titus Brandsmakapel gebouwd, nadat daarvoor onder de Nijmeegse bevolking geld is ingezameld. De kapel heeft de vorm van een kampblok van Dachau en komt in de buurt van de plaats waar hij in 1942 door de Sicherheitsdienst is gearresteerd. In 1985 wordt Brandsma zalig verklaard. Twintig jaar later wordt hij door de bevolking van Nijmegen verkozen tot ‘Grootste Nijmegenaar aller Tijden’. Bij het bombardement van 22 februari 1944 verandert het Karmelklooster in een ruïne. Na de oorlog worden een nieuwe kerk en een nieuw klooster in de stijl van de Bossche School gebouwd. In 1980 wordt het nieuwe klooster verbouwd tot appartementencomplex; de reusachtige kerk komt in 1981 onder de slopershamer.

Bronnen[bewerken]

  • H. Corman (red.) Nijmeegse gezichten. Vijfenzeventig jaar katholieke universiteit (Nijmegen 1998)
  • T. Crijnen, Titus Brandsma. De man achter de mythe, de nieuwe biografie (Nijmegen 2008)
  • A.G.I. Erftemeijer, Titus brandsma (1881-1942), (Haarlem 2007)

Verwijzingen

Verantwoording[bewerken]

Onderzoek naar de universiteitslocaties door de studenten geschiedenis Yvette Dam en Yvonne Verstappen voor Radboud in de stad naar aanleiding van het 90-jarig bestaan van de universiteit in 2013.

Locatie in google-maps (nieuw venster)

51° 50' 47.04" N, 5° 51' 41.98" E

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden