header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Kleermakersambt Nijmegen

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene gegevens
Naam : Kleermakersambt Nijmegen
Andere naam (namen):

Bestaansperiode: 1615 - 1802
Rechtsvorm:
Voorganger(s):

Opvolger(s):

Hoger orgaan:

Archief
Het archief van deze organisatie is in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. De toegang met de beschrijving van de stukken is bereikbaar via deze link:
Icoon archief.png
Naar beschrijving archief

Algemene context

In de late middeleeuwen verenigden de stedelijke beoefenaars van beroepen zich in groepen, de zogenoemde gilden en ambachten. Dankzij de gilden waren de beroepen en de geleverde kwaliteit beschermd – er was nauwelijks concurrentie mogelijk door mensen van buiten de stad. Een leerling werd, na goedkeuring door het gilde en meestal tegen betaling, bij een gildelid in de praktijk opgeleid. Als hij de status van gezel had bereikt werkte de leerling een aantal jaren in dienst van zijn meester. Na het afronden van een meesterproef kon hij zich meester noemen. Aan toetreding tot een gilde werden diverse eisen gesteld, zo moest een gildelid het Nijmeegse burgerrecht bezitten. Onder anderen Joden en (vanaf 1592) katholieken waren lange tijd uitgesloten.

Het stadsbestuur had zeggenschap over de gilden: het keurde onder andere de reglementen goed en stelde vast hoeveel leden elk gilde mocht tellen. Anderzijds hadden de gilden ook politieke macht. De leden van de belangrijkste gilden vormden samen het Sinter Claesgilde. Zes tot acht vertegenwoordigers hieruit, de Claesmeesters, controleerden het stadsbestuur en mochten voordrachten doen voor de raad. Na de Reductie van Nijmegen werd het Sinter Claesgilde in 1592 buitenspel gezet.

Geschiedenis

Hoewel ook het Kleermakersambt behoorde tot de vier grote gilden der stad Nijmegen, is over zijn geschiedenis en zijn bestuursinrichting vóór de 17e eeuw niets bekend.

In 1798, in de Bataafs-Franse tijd, werden de gilden voor het eerst opgeheven, later werden ze meermalen hersteld en opnieuw opgeheven. Ze verdwenen in Nederland definitief in 1818. De fondsen en bezittingen van de voormalige gilden werden bij Koninklijk Besluit van 1820 geliquideerd: ze kwamen toe aan de stadsbesturen. De gemeente Nijmegen benoemde vervolgens commissarissen voor het beheer van de fondsen en bezittingen.

Organisatie

Het bestuur bestond uit acht meesters, te weten vier jonkmeesters en vier oudmeesters. Elke bestuurder regeerde gedurende vier jaar. Gedurende de vier jaren van zijn ambtsduur was de oudmeester achtereenvolgens een jaar oudmeester zonder meer, een jaar boekhouder en twee jaar "nagaande" of plaatsvervangend boekhouder. De verkiezingen hadden jaarlijks plaats op de eersten maandag na het feest van St.Jan Baptist (24 juni). Op de "keurdag" werden telkens twee meesters gekozen. Deze moesten behoren tot de Hervormde godsdienst. Opvallend groot was de bevoegdheid van de boekhouder. Hij werd niet gekozen, want op de jaarlijkse keurdag trad de oudmeester vanzelf in het boekhoudersambt. Tot zijn bevoegdheden behoorden volgens de instructie van 1754 onder andere het bijeenroepen van de vergaderingen; het verrichten van aankopen voor de gezamenlijke snijders; het opleggen van boeten aan twistende, scheldende of krakelende ambtsbroeders. Bij hem moesten de leerknechten en leermeisjes worden aangegeven. Voor recherchediensten bij het toezicht op de naleving van de ordonnanties mocht hij gebruik maken van de roeidrager, mits hij van elke recherche later mededeling deed aan de magistraat; vgl. het Raad-signaat van 19 ept.1683 (Inventaris, no. 10, fol.1). Binnen vier weken na de keurdag moest hij rekenschap afleggen van de ontvangsten en uitgaven in het afgelopen ambtsjaar en de ambtskist aan zijn opvolger overdragen. Hij beheerde ook de gelden van de ambtsarme, die in 1615 aanzienlijk waren toegenomen door een legaat van Derijck Fos en Met van Doeren.

Locatie

-: Nijmegen

Verantwoording

Inleiding van de toegang op het archief door P.C. Boeren; Hylke Roodenburg. (1942; 2021)



KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden