header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Notariële archieven

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

Eerste Nijmeegse notarissen[bewerken]

Als een van de weinige plaatsen in Gelderland waren er in Nijmegen al vóór 1811 notarissen. In dat jaar werd door het van kracht worden van de Franse wetgeving het notariaat in heel Nederland ingevoerd. Daarvóór moest men voor het opmaken van akten van huwelijkse voorwaarden, testamenten, boedelinventarissen of transportakten naar de plaatselijke of regionale gerechten of schepenbanken. In een aantal provincies moesten deze concurreren met plaatselijke notarissen, die officieel door het gewestelijk bestuur benoemd waren.

In Nijmegen was vanaf 1758 één notaris actief voor de stad en de regio: Van Daelveld. Al snel volgden er meer en bij de invoering van de Wet op het notarisambt in 1811 waren er inmiddels vijf: Altrogge, Wiegand, Stoppendaal, Van Munster en Vermasen. Van Daelveld was in 1783 gestopt.

In de achttiende eeuw kwamen verreweg de meeste zaken als vrijwillige rechtspraak voor de Nijmeegse schepenbank. Deze akten zijn terug te vinden in de zogeheten schepenprotocollen.

Soorten akten[bewerken]

In notariële archieven zijn veel gegevens te vinden die kunnen helpen bij onderzoek naar personen of huizen. Testamenten, huwelijkse voorwaarden of boedelinventarissen geven extra achtergrondinformatie over iemands bezittingen en akten betreffende verkoop, aankoop, verhuur of verpachting bieden inzicht in oude en nieuwe eigenaren van onroerend goed.

De meest voorkomende akten zijn

  • testamenten
  • huwelijkse voorwaarden
  • schenkingen
  • transportakten
  • overdracht van onroerend goed
  • boedelinventarissen

De belanghebbenden krijgen van de notaris een authentiek afschrift (grosse) van de originele akte (minuut) die door de partijen en de notaris zijn ondertekend. De notaris houdt de minuutakten en bindt deze na verloop van tijd in een band (het protocol). Deze protocollen met minuutakten vormen het hoofdbestanddeel van een notarieel archief. Om makkelijk in deze protocollen te kunnen zoeken, houdt een notaris een repertorium bij waarin van elke akte meestal het nummer, de datum, het onderwerp, de belanghebbenden en een korte inhoud staan vermeld. Via deze repertoria is ook door de archiefonderzoeker makkelijk naar relevante aktes te zoeken, zeker na de invoer hiervan in databases.

Zoeken in notariële archieven[bewerken]

Meer informatie hierover is te vinden op de website van het Regionaal Archief Nijmegen.

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden