header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Opgravingen Plein 1944

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Plein44 opgravingen febr 2011 resten toren uit ca. 1400.jpg

In 2010 voerden archeologen van de gemeente Nijmegen onderzoek uit op Plein 1944 en de Scheidemakershof en keken ze mee bij de grondwerkzaamheden die op en in de omgeving van het plein werden uitgevoerd voor de herontwikkeling van Plein 1944.

De vondsten die gedaan zijn op Plein 1944 en de Scheidemakershof werden tentoongesteld in de Mariënburgkapel. Ze laten zien hoe er al 2000 jaar is geleefd op deze plek en varieren van een 18de eeuwse bril tot een Romeinse speld, en van middeleeuwse pispotten tot een varkenskaak. Hieronder staat een beschrijving van de eerste resultaten van de opgravingen.

Nieuwe Romeinse en middeleeuwse vondsten bij Plein 1944[bewerken]

Bij de opgravingen rondom Plein 1944 hebben de archeologen van Bureau Archeologie en Monumenten van de gemeente Nijmegen twee bijzondere vondsten gedaan. Op de Scheidemakershof is op een diepte van 3,5 meter en over een lengte van ongeveer 10 meter een Romeinse weg opgegraven. Het gaat om een secundaire weg die vermoedelijk in de eerste eeuw na Chr. tot en met de vierde-vijfde eeuw in gebruik is geweest. In de Broerstraat, ter hoogte van Bakker Bart, is een forse muur gevonden van wat vermoedelijk de voorpoort van de Wiemelpoort is geweest. Al eerder werden tijdens de rioleringswerkzaamheden restanten van de hoofdpoort opgegraven.

De Romeinse weg werd op deze locatie verwacht op grond van eerdere waarnemingen en opgravingsresultaten in de directe omgeving. Het is echter voor het eerst dat het tracé over een grotere lengte volledig onderzocht kon worden. De weg is beter en dieper bewaard dan op de andere plekken. In de komende week wordt de opbouw van de weg verder onderzocht. Op grond van het verzamelde vondsten zal de weg dan preciezer gedateerd kunnen worden. De weg die nu gevonden is, geeft informatie over hoe Romeins Nijmegen was opgebouwd. De precieze ligging van de weg, op de helling van een droogdal, moet bovendien nader inzicht geven over het verdere tracé van deze weg. Mogelijk kent de Romeinse weg een opvolger daterend uit de middeleeuwen. Deze week graven de archeologen het resterend deel van de Romeinse weg verder op.

De Wiemelpoort (Windmolenpoort) was een van de drie stenen toegangspoorten in de stad toen vanaf het midden van de 13e eeuw (vanaf ca. 1250) de eerste stadsomwalling met omgrachting werd aangelegd. Samen met de Burchtpoort in het oosten en de Hezelpoort in het westen vormde de Wiemelpoort in het zuiden de toegang tot Nijmegen. De Wiemelpoort bevond zich aan de oostkant van wat nu Plein 44 is, iets ten zuiden van de huidige kruising Broerstraat – Pauwelstraat en wordt voor het eerst in 1369 in de bronnen vermeld. De Wiemelpoort bestond uit een hoofdpoort en een voorpoort. Hoe de voorpoort er uit heeft gezien is niet bekend. Er bestaan geen afbeeldingen van. Met de afbraak van de eerste stadsomwalling werd in 1526 ook de voorpoort gesloopt. De hoofdpoort bleef bestaan maar verloor zijn oorspronkelijke functie. De poort is gebruikt als gevangenis en voor het vastzetten van krankzinnigen. In de negentiende eeuw vormde de nauwe doorgang van de middeleeuwse poort een belemmering voor een vlotte verkeersdoorstroming en om die reden werd de Wiemelpoort in 1860 alsnog gesloopt.

Wiemelpoort[bewerken]

Bij de rioleringswerkzaamheden in de Broerstraat zijn resten aangetroffen van de Wiemel of Windmolenpoort die in 1860 is afgebroken.(Wiemelpoort is waarschijnlijk een verbastering van Windmolenpoort) De poort werd vermoedelijk in de eerste helft van de dertiende eeuw gebouwd. Toen de stad zich uitbreidde d.m.v de Molenstraat raakte de poort in onbruik. Het gebouw werd daarna gebruikt als gevangenis.

Scheidemakershof[bewerken]

De afgelopen maand is op de Scheidemakershof ook al de natuurstenen bestrating en stoeprand teruggevonden van (vermoedelijk) de Scheidemakersgas. Deze gas liep omhoog in de richting van de Stikke Hezelstraat en Grote Markt. Ook zijn verschillende bakstenen funderingen aangetroffen van vakwerkhuizen die vermoedelijk dateren uit de veertiende eeuw. De onderzoekers hebben resten aangetroffen van verbrand leem en hout. Verder zijn twee ronde beerputten (afvalputten) aangetroffen, die nu verder onderzocht worden. De archeologen verwachten hierin veel gebruiksvoorwerpen aan te treffen. Onder de middeleeuwse laag op de Scheidemakershof verwachten de onderzoekers nog een goed intact Romeins niveau. Deze laag zal de komende tijd nog onderzocht worden.

Westkant Plein 1944[bewerken]

Aan de westkant van Plein 1944 zijn funderingsresten opgegraven van de huizen die aan weerszijden van de Oude Varkensmarkt lagen. Daarnaast zijn er verschillende beerputten en kelders aangetroffen. Ook is de Oude Varkensmarkt (de toenmalige riolering) teruggevonden. Vermoedelijk is het Romeinse niveau op het plein niet meer aanwezig (afgetopt, vergraven). De middeleeuwse stadsmuur is nog niet aangetroffen. Mogelijk is de muur bij de afbraak in 1526 volledig uitgebroken. Het kan ook zijn dat de muur iets verder naar het zuiden ligt, ter hoogte van de huidige Platanen. Ook kan hier de middeleeuwse stadsgracht worden aangetroffen en de huizen die langs de Zeigelbaan hebben gelegen.

Locatie in google-maps (nieuw venster)

51° 50' 45.78" N, 5° 51' 45.86" E


KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden