header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Reclamemateriaal Dobbelman

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

Korte geschiedenis[bewerken]

Fabriek1.jpg
In 1733 kregen de gebroeders De Mist van de Nijmeegse magistraat toestemming om in de Lange Brouwerstraat (benedenstad) een zeepziederij te beginnen. In 1854 kocht de Duitse Johann Peter Dobbelmann (1799-1880) de fabriek voor zijn zoons Franciscus die zich Theodoor noemde (1830-1912) en Louis (1837-1901). Louis zag echter meer in de tabak en startte een bedrijf in Rotterdam. Theodoor zette de zeeplijn van zijn vader voort en de fabriek bleef 114 jaar in de familie. In 1895 verwoestte een brand het bedrijfscomplex. De familie nam nog in hetzelfde jaar een voormalige boterfabriek in de Nijmeegse wijk Bottendaal over waar de zeepfabriek een nieuw leven begon.

Het personeelsbestand groeide fors: in 1854 telde de fabriek zeven medewerkers, omstreeks 1900 passeerde men de honderd en rond 1960 verschafte het bedrijf aan ruim vijfhonderd mensen werk. Dobbelmann leverde tal van zeepproducten, zoals toiletzeep, scheerzeep, babyzeep, waspoeder en tandpasta. Bekende en minder bekende merknamen zijn Castella, Eau de Colognezeep, Snippertjeszeep, de kinderzeep Roodkapje en Palmitinezeep. De onderneming verwierf nationale en internationale bekendheid met merken als Biotex, Castella, Sunil en Dobbelman. Het succes van het familiebedrijf bezorgde de fabrikanten vooraanstaande maatschappelijke posities. Zo was Theodoor Dobbelmann onder meer voorzitter van de Nijmeegse Kamer van Koophandel en lid van de Gemeenteraad, Provinciale Staten en de Tweede Kamer.

Het einde van een familiebedrijf[bewerken]

Onder de directie van de familie Dobbelmann veranderde het bedrijf nogal eens van naam; van (Stoom)Zeepfabriek Het Anker, officiele firmanaam: Gebr. Dobbelmann (1854), via NV Zeepfabriek ‘Het Anker’ v/h Gebr. Dobbelmann (1919), naar Dobbelman NV, toen de dubbele ‘n’ verdween vanwege reclametechnische redenen, tot Koninklijke Dobbelman NV (1953). In 1968 trok Reinier Dobbelmann zich terug uit de onderneming, waarmee de zeepfabriek als familiebedrijf eindigde. ‘De Dobbelman’, zoals Nijmegenaren de fabriek nadien stug bleven noemen, ging als Kortman & Schulte BV op in de Nederlandse chemiegigant AKZO. In 1987 kwam het bedrijf in handen van de Amerikaanse multinational Sara Lee/Douwe Egberts. Het doek viel definitief in 1999 voor het bedrijf in Bottendaal, de productie werd overgeheveld naar Denemarken. Een jaar later werden de fabrieksgebouwen grotendeels gesloopt.

Reclame en marketing[bewerken]

Monalisa.jpg
Zou de Afficheprijs een eeuw geleden al hebben bestaan dan maakten de posters van Dobbelman Zeepfabrieken kans om met de hoogste eer te gaan strijken. Er werden prachtige verpakkingen ontworpen, veel met een artistieke uitstraling. Voor de Glycerine Boraxzeep is omstreeks 1920 een fraai Jugendstilontwerp gemaakt, een afbeelding van de Mona Lisa siert het gelijknamige zeepproduct (‘voor een zachte huid’). De zeep Jong Holland met een afbeelding van een jongetje en een meisje in klederdracht moest de jeugd aanspreken en Schoonheid-Zeep, ‘een nieuwe zeep naar een oud recept uit grootmoeders jeugd’ moest de ouders tot aankoop verleiden. Dat laatste gold ook voor de Prinses Juliana Zeep met een afbeelding uit circa 1913 waarop het prinsesje tussen haar ouders staat.

De bekende reclameman Karel Sartory (1906-1981) werkte net na de oorlog voor het reclamebureau De la Mar. Het bedrijf kreeg van Reinier Dobbelmann (1902-1997), kleinzoon van Theodoor, de opdracht om een campagne te ontwikkelen voor de scheerzeep Castella. Sartory bedacht daarvoor de zogenaamde testimonialcampagne, die gebaseerd was op het Amerikaanse fenomeen 'van krantenjongen tot miljonair'. Vijf jaar lang verschenen er met de regelmaat van de klok advertenties, die als (betaalde) ingezonden mededelingen stonden tussen de redactionele teksten in de NRC, De Tijd, het Algemeen Dagblad, Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer. In elke advertentie stond de Castella scheerzeep centraal. Charles Boost (1908-2001) en Eppo Doeve (1907-1981) verluchtten de quasi-komische, vlot geschreven teksten van Sartory. Opmerkelijk is dat Sartory de scheerzeep aanprees met een door hem verzonnen wondermiddel Recinit, een ‘baardwekend’ onderdeel van de scheerzeep.

Dit reclamemateriaal is nu digitaal toegankelijk gemaakt via de Digitale Studiezaal van het Regionaal Archief Nijmegen. De collectie omvat meer dan 2.500 scans en 4.500 foto's. Op vier pagina's in de kennisbank is een overzicht te vinden van de vele zeepmerken van Dobbelman met links naar reclamemateriaal en verpakkingen hiervan:

Bronnen[bewerken]

  • Pieter van Wissing, 'Archief Dobbelmann van het Regionaal Archief Nijmegen', Metamorfoze Nieuws, no. 3 (2011)

Verwijzingen[bewerken]


KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden