header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Sportfondsenbaden

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

In de jaren twintig van de vorige eeuw werd regelmatig gesproken over een overdekt bad, maar er gebeurde niets. Tien jaar later ging het vooral om een openluchtbad binnen de grenzen van de stad ter vervanging van het versleten Waalbad. Er zijn diverse plannen geweest en diverse locaties voorgesteld (o.a. Kwakkenberg, Galgenveld, Driehuizerweg), maar alle plannen werden vakkundig van tafel geveegd. Direct buiten de stad waren er in die vooroorlogse jaren wel voldoende mogelijkheden: Bad Wyler, Bad Beek, Bad Plasmolen, Bad Lent en Bad Weurt, ook wel het LIDO van Nijmegen genoemd. Maar het waren allemaal buitenbaden. Voor een stad met bijna 100.000 inwoners zou een overdekt bad toch geen bovenmatige luxe zijn…?

De aarzelende houding van de gemeente bracht de voorstanders van een overdekt bad tot de oprichting van de N.V. Sportfondsenbad Nijmegen, een juridische constructie naar Amsterdams voorbeeld, waarbij een nieuw zwembad door een groot aantal spaarders bij elkaar gespaard wordt. Een bescheiden renteuitkering en wat voordeeltjes (reductie op de entree en ‘eigen’ zwemuren), waren de tegenprestatie. Het initiatief sloeg aan, waarna de gemeente bereid was garant te staan voor rente en aflossing van een lening. De bouw begon in 1936 en op 20 februari 1937 opende burgemeester Steinweg het nieuwe bad in de Van Beethovenstraat. Bijzonder aan het nieuwe zwembad was het schuifdak, dat ratelend over een rails elektrisch verschoven kon worden en op zomerse dagen van het binnenbad een buitenbad maakte. Aanleg van een permanent openluchtbad dat in de eerste bouwplannen opgenomen was, werd voorlopig uitgesteld.

De vooroorlogse plannen van gemeentewege voor een buitenbad kregen pas na de oorlog hun beslag in het Goffertbad dat in mei 1952 geopend werd. In 1969 opende Sportfondsenbad Oost een buitenbad met een noviteit uniek in Europa: het hele jaar door een watertemperatuur van 25°. Na de oliecrisis in 1973 werd die permanente verwarming schielijk gestaakt. In 1970 werd het Sportfondsenbad Nijmegen West geopend (binnen- en buitenbad) en in 1978 kwam het overdekte bad Meijhorst in Dukenburg.

Het zwembad aan de Van Beethovenstraat is op 19 juli 2013 gesloten na een bewogen geschiedenis van 76 jaar. In de oorlogsjaren hebben een aantal onderduikers onderdak gekregen in de kelders: "Terwijl de moffen boven zwommen, luisterden wij beneden naar radio Oranje en de BBC." Tijdens de Februaristaking in 1943 heeft men de pompen gesaboteerd en 600.000 liter water laten weglopen tot grote woede van de Duitsers die regelmatig van het zwembad gebruikmaakten. In de frontstadperiode hebben gezinnen uit de buurt massaal geschuild in de catacomben onder de bassins in de veronderstelling dat ze daar veiliger waren dan in hun eigen huis, maar met de angst dat een voltreffer op het zwembad tot hun (verdrinkings)dood zou kunnen leiden.

Duizenden hebben er zwemles gehad, hun diploma gehaald, hun baantjes getrokken, hun wedstrijden gezwommen, van de ‘hoge’ gedoken, hun man of hun vrouw daar ontmoet, kortom plezier beleefd aan het zwemmen. Dat is nu verleden tijd. Moge het nieuwe Erica Terpstra Sportfondsenbad aan de Kwakkenbergweg een mooie toekomst tegemoet gaan.

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Het nieuw gebouwde Sportfondsenbad Oost, 1938

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Sportfondsenbad West met binnen- en buitenbad, 1980

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Ligwei en glijbaan in het gemeentelijk Goffertbad, 1989


Verantwoording[bewerken]

Tekst uit de tentoonstelling voor het 51e canonvenster Bad- en zwemcultuur (2013)

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden