header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Stedelijke nachtwaker

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

Stedelijke nachtwakers, ofwel stadsklapperlieden, hadden in de 19e eeuw een slechte reputatie. Zowel het dag- als nachtwaken was een burgerplicht voor alle volwassenen.

Stadsklapperlieden[bewerken]

Tot het politieapparaat horen verder nog de agenten van politie en de stedelijke nachtwakers, ook wel stadsklapperlieden geheten. Hun reputatie is in het begin van de 19e eeuw niet al te best. Tijdens de toespraak bij hun installatie spreekt de president-burgemeester de hoop uit dat zij van de sterke drank af kunnen blijven. Hij wenst dat zij hun plichten nuchter en nauwgezet zullen vervullen.[1] In 1850 is het korps nachtwakers uitgegroeid tot een tiental bezoldigde nachtwakers die onder leiding staan van een oppernachtwaker.[2]

Burgerplicht[bewerken]

In de buitenwijken van de stad, Hees, Neerbosch en Hatert, is het verrichten van taken als dag- en nachtwachten een burgerplicht voor alle volwassenen.[3] In gezinnen, waar de vrouw het hoofd van de huishouding is dienen deze vrouwen voor een plaatsvervanger te zorgen. Buiten de stad ressorteren de dag- en nachtwachten onder de wijkmeesters.[4] Veldwachters maken als betaalde krachten deel uit van het politieapparaat in de buitenwijken.

Voetnoten[bewerken]

  1. Raadssignaten, 1816, f. 18
  2. S.A.N, seriedelen, 1591, rekening en verantwoording van de ontvanger der stad Nijmegen over het dienstjaar 1850, ongenummerd, zie onder post Uitgaven, onkosten voor de nachtwacht.
  3. Verbaal Handelingen Burgemeesteren, 1816, f. 216 v., f. 217 r.
  4. Zie: Reglement op het houden van Dag- en Nachtwachten in de Buitenwijken der Stad Nijmegen, dd. 5-11-1939, opgenomen in band met ordonnanties, G.A.N., N 192

Bronnen[bewerken]

  • Gruppelaar, L., 'Lokaal bestuur en stedelijke overheid te Nijmegen, 1816-1851', Gemeentearchief Nijmegen, 1994.


Verantwoording[bewerken]

Bewerking van de resultaten van onderzoek, gedaan in de jaren 1994-1996, naar lokaal bestuur en gemeentelijke overheid in Nijmegen door Lisette Kuijper (Regionaal Archief Nijmegen, 2010)


KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden