header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Stedenbouwkundige ontwikkeling

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

De oudst bekende stadsplattegrond, die in 1572 ten behoeve van de in Brussel te verschijnen stedenatlas werd vervaardigd, laat al een opmerkelijk stratenkruis zien. Burchtstraat en Hezelstraten lopen van oost naar west en worden loodrecht doorkruist door de van de Waal lopende Grotestraat en de in het verlengde daarvan gelegen Broerstraat. Dit leidde al vroeg tot een indeling van de stad in vier kwartieren of wijken. Op het snijpunt ligt de Grote Markt met de Blauwe Steen, de voormalige gerichtsplaats en het eigenlijke middelpunt van de oude stad. Het middeleeuwse Nijmegen lag op het terrein dat door de Romeinen voor de aanleg van hun grafvelden was gebruikt. De oude Romeinse vestigingen waren van geringe betekenis voor de middeleeuwse stad. Toen het Romeinse legioen omstreeks 400 was weggetrokken, was de woonstad Noviomagus door de zich opdringende Waal gedeeltelijk overspoeld en verlaten. Niet lang daarna bouwden de Merovingen en na hen de Karolingen ter plaatse een palts, die in de Noormannentijd werd verwoest, opgebouwd en in 1037 opnieuw in brand werd gestoken, maar in het midden van de twaalfde eeuw door Frederik Barbarossa luisterrijker dan weleer werd herbouwd. Dit slot hield stand tot 1796 toen het gesloopt werd.

Rond of beter, naast deze burcht ontwikkelde zich het middeleeuwse Nijmegen, dat in 1230 stadsrechten verkreeg. Met het groeien van de stad verloor de burcht zijn strategische positie. Het vlakke terrein naar het westen werd bebouwd en in het midden van de veertiende eeuw als nieuwe stadsuitbreiding ommuurd. In het oosten werd tegelijkertijd de burcht binnen de stedelijke muren opgenomen. Ook naar het zuiden had zich nieuwe bewoning gevormd, die in het midden der vijftiende eeuw eveneens ommuurd werd. Dit grondgebied werd gedurende vier eeuwen door een hechte gordel van vestingwerken beschermd.

Bronnen[bewerken]

Regionaal Archief Nijmegen, Wetenschappelijke correspondentie, inv.nr. 557-030 (1955-1987).


KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden