header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Stichting Herstel Quack-Monument

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken

Bron: Regionaal Archief Nijmegen

Het Quack Monument op de Nassausingel met links het Kolpinghuis, 1930.
Algemene gegevens
Naam : Stichting Herstel Quack-Monument
Andere naam (namen):

Bestaansperiode: 1995 - 2009
Rechtsvorm: Stichting
Voorganger(s):

Opvolger(s):

Hoger orgaan:

Archief
Het archief van deze organisatie is in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. De toegang met de beschrijving van de stukken is bereikbaar via deze link:
Icoon archief.png
Naar beschrijving archief

Algemene context

De tweelingen Adolf en Maria Quack werden in 1842 in Nijmegen geboren. Ze overleden er respectievelijk in 1920 en 1905. Ze stamden uit een welgestelde familie, bleven beiden ongetrouwd en woonden hun leven lang samen. Nadat Adolf goed had verdiend in de grindhandel, ging hij in de gemeentepolitiek. In 1889 werd hij lid van de gemeenteraad; van 1902 tot 1919 was hij wethouder. In zijn testament vermaakte Adolf het leeuwendeel van zijn vermogen aan de gemeente Nijmegen die dat kapitaal moest gebruiken om een monumentale fontein te stichten en in stand te houden. De fontein moest de naam van zijn zuster en hemzelf dragen: de Marie-Adolffontein. De fontein die naar een ontwerp van stadsarchitect Willem Bijlard in Art Decostijl werd gebouwd, werd in 1926 geplaatst op het kruispunt Smetiusstraat, Spoorstraat, Nassausingel, Kronenburgersingel. Het Quack-Monument, zoals de fontein in de wandeling heette, was van meet af aan omstreden vanwege de overdaad en de fallische vorm van het ontwerp. Na de Tweede Wereldoorlog takelde het Quack-monument af door gebrek aan onderhoud. In 1957 werd het weggehaald, omdat er op het kruispunt steeds meer ruimte nodig was voor het in intensiteit snel toenemende verkeer. De brokstukken van het monument werden in afwachting van betere tijden op verschillende plaatsen opgeslagen. In de hierop volgende decennia werden er weliswaar diverse plannen gemaakt om het Quack-Monument in ere te herstellen. Door geldgebrek en oppositie tegen het monument werden ze niet uitgevoerd. In de jaren negentig keerde het tij. Gerard Lemmens, directeur van het Nijmeegs Museum Commanderie van St. Jan, organiseerde in 1994 tijdens de Open Monumentendag een kleine tentoonstelling over het monument. In een toespraak wees hij op de ‘in de geschiedenis steeds aanwijsbare afkeer van een zojuist voorbije stijlperiode’. Hij voorspelde dat zeventig jaar na de bouw en veertig jaar na de sloop de tijd voor herstel was aangebroken.

Geschiedenis

In 1994 nam Ben van Hees, gemeenteraadslid voor D66, het initiatief om het Quack-Monument op de oorspronkelijke plaats te herbouwen. Een jaar later werd hij voorzitter van de Stichting Herstel Quack-Monument. Anneke Gäbler werd secretaris en Ruud Klein Hemmink penningmeester. De eerste jaren waren gewijd aan voorbereidende activiteiten, zoals de inventarisatie van de bekende restanten, een speurtocht naar de ontbrekende onderdelen, het opstellen van een begroting en het aantrekken van sponsors en subsidiegevers. Steun van de gemeente Nijmegen was daarbij onontbeerlijk, al was het alleen maar omdat de aanpassing van de infrastructuur op het kruispunt Smetiusstraat, Spoorstraat, Nassausingel en Kronenburgersingel meer dan 350.000 gulden kostte. Eind 1998 gaf de gemeenteraad groen licht, op 1 april 2000 begon de herplaatsing en op 9 juli verrichtte burgemeester Ed d’Hondt de officiële opening. Hiermee was de dadendrang van de Stichting Herstel Quack-Monument nog niet voorbij. Decennia lang was de ranke spits van de toren van de Christus Koningkerk aan de Van ’t Santstraat bepalend voor het stadsbeeld van Nijmegen-Oost geweest. Hieraan leek een einde te komen toen de gemeente de spits liet weghalen, omdat ze bij storm van de toren af dreigde te waaien. In 1993 werd de kerk gesloopt; alleen de toren bleef staan. Omdat het weghalen van de spits in brede kring werd betreurd, herhaalde de Stichting Herstel Quack-Monument in 2004 de actie van vier jaar tevoren. Ze bracht gelden bijeen en kreeg enkele bouwbedrijven zo ver dat ze de spits voor een vriendenprijs terugplaatsten. Hierna leidde de stichting een sluimerend bestaan totdat ze zich in 2009 ophief.

Taken en activiteiten

  • Herplaatsing van het Quack-Monument
  • Herplaatsing van de spits op de toren van de Christus Koningkerk.

Organisatie

Een actief dagelijks bestuur dat als een spin in het web tussen bestuurders, sponsors en uitvoerders zat.

Locatie

-: Nijmegen

Bronnen

  • Heijden, B. van der, De terugkeer van Quack, Nijmegen 2000

Verantwoording

Inleiding van de toegang op het archief door Rob Wolf. (2016)



KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden