header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Stichting Zwembaden Nijmegen

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene gegevens
Naam : Stichting Zwembaden Nijmegen
Andere naam (namen):

Bestaansperiode: 1951 - 1968
Rechtsvorm: Stichting
Voorganger(s):

Opvolger(s):

Hoger orgaan:

Archief
Het archief van deze organisatie is in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. De toegang met de beschrijving van de stukken is bereikbaar via deze link:
Icoon archief.png
Naar beschrijving archief

Algemene context

De bemoeienis van de plaatselijke overheid met het zwemmen beperkt zich in vroeger eeuwen voornamelijk tot het beschermen van de goede zeden. Het veelvuldig voorkomen van verdrinkingen - vaak ten gevolge van de verraderlijke draaikolken in de Waal - brengt het stadsbestuur niet in beweging. Een deel van de bevolking stoort zich blijkbaar aan het zwemmen in het openbaar gezien de klachten, die het stadsbestuur met name in de vorige eeuw bereikten: "... dat dagelijks veele lieden zich op een dartele wijze vertoonen, door zich te baden er daarbij in en uit het Meer te loopen ....". Een gevolg hiervan zou zelfs zijn, dat de gegoede burgerij het plezier in haar wandeling ontnomen wordt: " .... dat dergelijk losbandig en dartele vertooningen veel van het agrement, het welk de ingezetene van de aangename wandeling naar Ubbergen genieten, wegneemd". Vooral militairen vormen vanwege hun zwemgedrag een bron van ergernis en aanstoot. In 1822 wordt de vestingcommandant verzocht mede de hand te helpen houden aan het verbod op het baden langs openbare wegen, waarbij het Burgemeester en Wethouders "vertrouwen van UHEG's bekende ijver tot het bevorderen van orde en zedelijkheid ..." 1)
De vele verdrinkingsgevallen waren voor particulieren echter wel aanleiding iets te ondernemen. In de tweede helft van de vorige eeuw werd door hen een zwemschool opgericht, die volgens opgave van B. en W. zeer goede resultaten boekte. 2)

De verdrinkingsdood van J.S. Voskuil in 1871 vormt voor ongeveer 350 burgers de aanleiding om zich na een handtekeningenactie met een verzoekschrift tot de gemeenteraad te wenden, waarin aangedrongen wordt op de aanleg van een gemeentelijk Volks Bad- en Zweminrichting. In dit verzoekschrift worden argumenten van veiligheid en volksgezondheid aangevoerd. 3). De raad geeft hierna B. en W. opdracht om in overleg te treden met enkele ondertekenaars van het verzoekschrift, waarna bezien zal worden of het zinvol is een commissie van onderzoek in te stellen. Ook rond 1860 is er al eens geprobeerd een gemeentelijke zweminrichting in het leven te roepen, maar toen kon er geen geschikte plaats in de Waal gevonden worden. 4)
In 1872 adviseren B. en W. om vanwege de hoge kosten van de bouw af te zien. In de hierop volgende jaren brengt de toch benoemde commissie verslag uit en reist de gemeentearchitect tweemaal naar Keulen om de daar bestaande bad- en zweminrichtingen te bekijken. 5). In de raadsvergadering van 23 februari 1877 ligt een plan van B. en W. ter tafel voor de aanleg van een bad aan de linker Waaloever. Een voorstel om de zaak-weer- uit te stellen wordt met grote meerderheid verworpen. 6) Enkele maanden later wordt de aanleg van een bad- en zweminrichting in de Waal in het het openbaar aanbesteed door B. en W. en gegund aan de laagste inschrijver, meestertimmerman Arnoldus Bleuming. 7)
In Juni 1878 wordt het zwembad geopend. In de volgende jaren ondergaat het bad enkele malen een uitbreiding. 8)

De kwaliteit van het zwemwater - gewoon Waalwater - is ook voor de Tweede Wereldoorlog al vaak beneden peil, al is de vervuiling in die tijd vaak van "natuurlijke" aard. Regelmatig bereiken klachten over stank en vuil het gemeentebestuur. In 1894 roept de gezondheidscommissie de burgemeester op om het zwembad tijdelijk te sluiten, omdat het water besmettingsgevaar voor cholera op zou leveren. 9). In 1921 schrijft de gemeentearts een brief aan de burgemeester, waarin hij klaagt over de vervuiling van de Waal en het zwembad en over de stank, vooral bij hoge temperaturen. 10)
Ondanks bovengenoemde bezwaren bljift de bevolking druk gebruik maken van de zweminrichting, evenals van het zogenaamde strandbad, dat gelegen was aan de Lentse zijde van de Waal. In 1936 wordt bovendien aan de de N.V. Sportfondsenbad Nijmegen vergunning verleend voor de bouw van een zwembad aan de Van Beethovenstraat. 11)

1) Secretarisarchief van de gemeente Nijmegen 1815-1946 (voortaan: Secr. Arch. Nijm.), serie 19-2.193
2) Secr. Arch. Nijm., serie 19-5. 172 en 1861-1870/506
3) Secr. Arch. Nijm., serie delen 56, raadssignaat 1871, bijlage 18a
4) Gedrukte raadsverslagen, 29 september 1871
5) Secr. Arch. Nijm., serie delen 63, bijlagen raadssignaat 1874, nr. 86; gedrukte raadsverslagen, 4. september 1874, 16 maart 1875 en 13 oktober 1876
6) Gedrukte raadsverslagen, 23 februari 1877
7) Secr. Arch. Nijm., serie delen 1456, nr 44
8) Secr. Arch. Nijm., serie K, nrs. 1994-1995
9) Secr. Arch. Nijm., serie 19-30.378; De Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant, 15 juli 1894
10) Secr. Arch. Nijm., 1921/1778
11) Serie bouwvergunningen (secretarisarchief), nr. 926

Geschiedenis

Na de oorlog vermindert de belangstelling voor de Bad- en Zweminrichting in de Waal; ook het strandbad wordt niet of nauwelijks meer gebruikt. In 1948 besluit de raad voor de exploitatie van dit bad tot de de oprichting van een stichting "Strandbad Nijmegen". Gedeputeerde Staten weigeren echter hun goedkeuring te verlenen wegens het kiezen van de stichtingsvorm. Nadat het college van B. en W. Gedeputeerde Staten overtuigd heeft van de voordelen van de stichtingsvorm, wordt de toezegging gedaan, dat bij een hernieuwd raadsbesluit alsnog toestemming verleend zal worden. De raad wacht nu voorlopig met een besluit, omdat de R.K. raadsfractie de wens heeft geuit om de gemeentelijke verordening op het baden en zwemmen te wijzigen, met name wat het het zonnebaden betreft
Nadat de verordening inderdaad is gewijzigd stellen B. en W. op 3 mei 1950 voor - gezien de te verwachten uitbreiding van het aantal gemeentelijke zwembaden - een "Stichting Zwembaden Nijmegen" in het leven te roepen, die de exploitatie voeren zal over alle gemeentelijke zwembaden. In deze jaren echter komt er een einde aan het bestaan van de beide zwembaden in de Waal. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan de bouw van een nieuw gemeentelijk zwembad in het Stadspark de Goffert, het Goffertbad.
Op de Afdeling Juridische Zaken van de gemeente wordt een stichtingsakte ontworpen voor de Stichting Zwembaden Nijmegen, die belast zal worden met de exploitatie van het Goffertbad. Na adviezen ingewonnen te hebben van het Nijmeegs Sportcomité en van de Katholieke Culturele Raad Nijmegen stellen B. en W. op 28 maart 1951 aan de gemeenteraad voor om honderd gulden beschikbaar te stellen voor het oprichten van de Stichting Zwembaden Nijmegen en om aan deze Stichting de exploitatie op te dragen van het Goffertbad, na vaststelling en goedkeuring van de statuten en een reglement. De raad neemt dit voorstel aan. Het bestuur moet bestaan uit elf leden, van wie er vijf aangewezen worden door het Nijmeegs Sportcomité, drie door de Commissie voor Cultureel Overleg (waarin de Katholieke Culturele Raad Nijmegen opgegaan is) en drie door B. en W. Het geldelijk beheer staat onder toezicht van B. en W. De voornaamste taken van de Stichting zullen bestaan in het organiseren van wedstrijden, het houden van toezicht op het functioneren van het zwembad en het opstellen van een begroting en jaarrekening. In 1952 wordt het Goffertbad voor het publiek opengesteld

Hoewel het, zoals de naam al zegt, oorspronkelijk in de bedoeling lag om meerdere zwembaden onder het beheer van de Stichting te brengen, is dat in de praktijk nooit gebeurd. Integendeel, reeds in 1957 adviseert het hoofd van de Afdeling Financiën van de gemeente om het beheer over het Goffertbad over te dragen aan de N.V. Sportfondsenbad Nijmegen. De consequentie daarvan zou zijn de opheffing van de Stichting. B. en W. nemen dat advies slechts gedeeltelijk over: de dagelijkse en de technische leiding worden toevertrouwd aan (een deskundige van) de N.V. sportfondsenbad Nijmegen en het algemeen beheer blijft berusten bij de Stichting Zwembaden Nijmegen
In de vergadering van 30 augustus 1967 besluit de gemeenteraad tot de instelling van de "De Nijmeegse Sportstichting". Gelijktijdig wordt besloten het Goffertstadion en het Goffertbad, waarvan de expoloitatie is gevoerd door respectievelijk de Stichting Stadspark de Goffert en Stichting Zwembaden Nijmegen, onder het beheer te brengen van "De Nijmeegse Sportstichting". Het bestaansrecht van beide stichtingen is hierdoor zodanig aangetast, dat op voorstel van B. en W. tevens besloten wordt om met ingang van 1 januari 1969 beide stichtingen op te heffen.1)

1) Secretarisarchief van de gemeente Nijmegen, 1946-1984, dossier Stichting Zwembaden Nijmegen, -1.778.41

Locatie

-:Nijmegen

Verantwoording

Inleiding van de toegang op het archief door C.P.F. Andreas, M.M.M. de Mol. (1984)



KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden