header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Wegner, H.

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene gegevens
Naam : Wegner, H.
Andere naam (namen):

Geboortedatum:
Overlijdensdatum:
Persoonsarchief
Het archief/de collectie van deze persoon is in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. De toegang met de beschrijving van de stukken is bereikbaar via deze link:
Icoon archief.png
Naar beschrijving archief

Levensloop

I. Joris Ivens en Hans Wegner

Gedurende zijn lange loopbaan als filmmaker werkte Joris Ivens in alle delen van de wereld. In 1949 kwam hij in Oost-Europa terecht na een uitnodiging om een film te komen maken over de opbouw van het socialisme in een aantal Oostblokstaten. In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog was Ivens in conflict geraakt met de Nederlandse autoriteiten over de kwestie van de onafhankelijkheid van toenmalig Nederlands-Indië. De twist eindigde in het zelfgenomen ontslag van Ivens. In het licht van Ivens' duidelijke en uitgesproken linkse stellingname was het wellicht onvermijdelijk dat hij de blik wendde naar Oost-Europa, naar de landen die na de oorlog binnen de Sovjetrussische invloedssfeer waren gekomen.
In 1949 maakte Ivens De eerste jaren, een film waarvoor hij filmde in Tsjechoslowakije, Polen, Bulgarije en Joegoslavië. Daarna co-regisseerde hij een film voor de Poolse Documentaire Film Studio, getiteld De vrede overwint de oorlog. In deze periode leerde hij de Poolse dichteres Maria Fiszer, artiestennaam Ewa, kennen. In oktober 1951 trad Ivens in Warschau met haar in het huwelijk. In hetzelfde jaar kreeg Ivens voor het eerst bemoeienis met de Oostduitse filmproduktiemaatschappij DEFA, toen hij in samenwerking met de Russische regisseur Ivan Pyrjev een film maakte over het Wereldfestival voor Jeugd en Studenten in Berlijn. In deze produktie, Freundschaft siegt, is de politiek geladen stemming en de Koude Oorlogsfeer van die jaren sterk aanwezig. Ivens identificeerde zich in zijn werk met de zaak van het communisme in opbouw, ofschoon deze opstelling hem, zoals hij zelf ook later erkende, artistiek op een zijspoor zette.
In de zomer van 1953 trad Ivens als regisseur, adviseur en lector op basis van jaarcontract in dienst van de DEFA-Studio für Wochenschau und Dokumentarfilme. Ivens' standplaats werd Oost-Berlijn waar hij een kamer in hotel Newa bewoonde, terwijl zijn vrouw Ewa Fiszer in Warschau bleef. Ivens voelde zich thuis in de hoofdstad van de DDR, waar hij goede contacten onderhield met hooggeplaatste politieke figuren die hij nog kende uit het vooroorlogse Berlijn, de Sovjet-Unie en de Spaanse burgeroorlog. Binnen de DEFA. vond hij aanzien en een jonge filmproduktiemachine die groot belang hechtte aan Ivens' filmische vakmanschap in dienst van de heersende politieke ideologie van het communisme. Ivens kwam terecht in de molen van vergaderingen en feestelijke bijeenkomsten, maar maakte ook een grote documentaire film naar aanleiding van het Wereldvakbondscongres in oktober 1953 in Wenen. Lied der Ströme werd een film over de strijd van de internationale arbeidersbeweging, waaraan grote kunstenaars als Picasso, Brecht en Sjostakovitsj hun medewerking verleenden. De film was een groot succes bij de eigen politieke achterban en werd overal in de communistische wereld vertoond.
Voor de veelomvattende produktie van deze documentaire werkte Ivens voor het eerst intensief samen met Hans Wegner (1919-1984), als producent, aanvankelijk alleen nog voor de Wochenschau, vanaf 1950 in dienst van DEFA. Later zou Ivens met Wegner als producent werken aan de films Mein Kind en Die Windrose. In 1956 was Ivens tenslotte als adviseur nog betrokken bij de totstandkoming van de speelfilm Les aventures de Till l'Espiègle, een co-produktie van DEFA en de Franse filmmaatschappij Ariane.
De werkrelatie met Wegner groeide mettertijd uit tot een hechte vriendschap die de grondslag vormde voor de verzameling die Hans Wegner aanlegde betreffende zijn eigen werk en over leven en werk van Joris Ivens: de Hans Wegner Sammlung. Wegner volstond niet met het archiveren van het DEFA-materiaal dat betrekking had op Ivens' werkzaamheden in de DDR. Hij documenteerde in zijn verzameling van documenten, foto's, krantenknipsels en affiches feitelijk de gehele loopbaan van de door hem zeer bewonderde documentaire filmer. Vanzelfsprekend echter ligt het zwaartepunt van de verzameling in de stukken die de grote DEFA-filmprodukties van Ivens documenteren. Zij maken een aanzienlijk deel uit van de collectie, naast vele aan zijn werk in de DDR gerelateerde stukken als brieven, rekeningen, declaraties en memoranda.
Ivens was kind aan huis bij het echtpaar Wegner en hielp zijn producent en vriend bij het aanleggen van diens collectie door materiaal in andere landen te verzamelen. Wegner schreef tevens een boek over Ivens onder de titel Joris Ivens. Dokumentarist der Wahrheit (Berlijn 1965), waarvoor hij een Zilveren Leeuw op het filmfestival in Venetië ontving. Daarnaast co-redigeerde hij met Wolfgang Klaue en Manfred Lichtenstein een liber amicorum voor Ivens ter gelegenheid van diens vijfenzestigste verjaardag. Hans Wegner geldt bovendien als één van de grondleggers van de Leipziger Dokumentarfilmwoche, waar Ivens' films in de jaren vijftig en zestig regelmatig werden vertoond en onderscheiden. Na zijn vertrek bij DEFA. was Wegner vanaf het begin van de jaren zestig tot aan zijn overlijden in 1984 als filmdocent aan een Berlijnse Hochschule werkzaam.
Ten slotte koos Joris Ivens voor een leven als filmer buiten de DDR. Ofschoon hij zijn loyaliteit jegens zijn Oostduitse gastheren en werkgever nog lange tijd behield, liet Ivens zich na 1956 niet langer binden aan de in het Oostblok voorgeschreven politieke en artistieke lijn. Zijn verblijf in de DDR is goeddeels gedocumenteerd in de toentertijd door Hans Wegner totstandgebrachte verzameling. Dankzij het vertrouwen van Ivens in zijn vriend en 'documentarist' Hans Wegner kon diens collectie een belangrijke en rijke bron worden voor de studie van leven en werk van één van de grote documentaire cineasten van de twintigste eeuw.

Woonplaats(en)

Nijmegen

Verantwoording

Inleiding van de toegang op het archief door Huub Jansen. (2001)



KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden