header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Gemeenschappelijke Regeling Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Versie door RAN114 (overleg | bijdragen) op 31 jul 2020 om 06:14
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene gegevens
Naam : Gemeenschappelijke Regeling Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken
Andere naam (namen):
  • Gemeenschappelijke Regeling Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken 2000
  • Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken

Bestaansperiode: 1981 - 2003
Rechtsvorm: Overheid
Voorganger(s):

Opvolger(s):

Hoger orgaan:

Archief
Het archief van deze organisatie is in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. De toegang met de beschrijving van de stukken is bereikbaar via deze link:
Icoon archief.png
Naar beschrijving archief

Algemene context

De brandweer maakte in Nijmegen en in de omliggende gemeenten van oudsher onderdeel uit van het gemeentelijk apparaat. Van georganiseerde samenwerking tussen gemeenten onderling was op het gebied van brand- en rampenbestrijding weinig sprake, al vond incidentele samenwerking tussen brandweerkorpsen uit verschillende gemeenten wel plaats. In brandreglementen was opgenomen dat korpsen elkaar, indien nodig, moesten helpen.

De Brandweerwet van 1952 gaf op landelijk niveau voor het eerst invulling aan regionale samenwerking. De eerste bekende regeling met betrekking tot de brandbestrijding in de omgeving van Nijmegen dateerde uit 1958: de Stichting Bosbrandweer Nijmegen en Omstreken. De steeds complexere taken die de brandweer vanaf de jaren zeventig vervulde noopten tot regionale samenwerking. De minister van Binnenlandse Zaken zette daarom in op de oprichting van regionale brandweren in het hele land. Eind jaren zeventig was in grote delen van het land de regionalisatie ingezet, maar in Nijmegen en omstreken bestonden slechts afspraken over hulpverlening bij grote branden en calamiteiten.

Het Nijmeegse gemeentebestuur nam in 1978 het initiatief tot het bespreken van de oprichting van een regionale brandweer in de vorm van een gemeenschappelijke regeling. Eind 1979 hadden de regiogemeenten besloten hieraan deel te nemen, behalve Gennep, Groesbeek, Ubbergen en Wijchen. Deze gemeenten sloten zich later alsnog aan.

Geschiedenis

De gemeenschappelijke regeling werd goedgekeurd bij Koninklijk Besluit van 16 maart 1981, nummer 38. Op 1 augustus 1981 trad deze formeel in werking. Met het verlenen van erkenning aan de regeling door de minister van Binnenlandse Zaken kwamen Rijksgelden vrij krachtens de Interimregeling Rijksbijdragen Regionale Brandweren.

De Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken was een rechtspersoonlijkheid bezittend openbaar lichaam waarin de gemeenten Appeltern, Batenburg, Bergharen, Beuningen, Druten, Gennep, Groesbeek, Heumen, Horssen, Millingen aan de Rijn, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overasselt en Wijchen samenwerkten. Nijmegen werd als centrumgemeente aangewezen. Per 1 januari 1982 traden Dreumel, Wamel en Ubbergen toe. Door gemeentelijke herindelingen werden Appeltern, Dreumel en Wamel samengevoegd tot West Maas en Waal; Druten en Horssen werden samengevoegd tot de nieuwe gemeente Druten; Batenburg, Bergharen en Wijchen werden de nieuwe gemeente Wijchen; Heumen en Overasselt werden de nieuwe gemeente Heumen. De gemeente Gennep stapte per 1 januari 1998 uit de regionale brandweer.

Een van de mijlpalen in de eerste jaren van het bestaan van de regeling was de opheffing van de plaatselijke alarmposten in 1983. In plaats daarvan kwam een Regionale Alarmcentrale. De Regionale Brandweer kreeg in 1985 te maken met de invoering van de Brandweerwet en de Wet rampen en zware ongevallen. Eerstgenoemde wet regelde de instelling en de taken van regionale brandweren. Ook de overname van een aantal taken van Bescherming Bevolking, die per 1 juli 1986 werd opgeheven, vergde extra inspanning.

Wijzigingen van de gemeenschappelijke regeling werden goedgekeurd in 1982, 1984, 1988 (aanpassing aan de Brandweerwet 1985 en de Wet gemeenschappelijke regelingen) en in 2002 (vaststelling van de gemeenschappelijke regeling Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken 2000).

Project versterking brandweer

In 1995 ging landelijk het project Versterking Brandweer van start. Het had ten doel de brandweerorganisaties in de vorm van een samenwerkingsverband van gemeentelijke brandweren en regionale onderdelen te organiseren en daarmee de kwaliteit van de brandweer en van de rampenbestrijding te verbeteren. In 1996 stemde het algemeen bestuur van de Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken in met de uitvoering van het project op regionaal niveau. Uitgangspunt was de gemeentelijke korpsen te behouden en de regionale organisatie facilitair te laten optreden. Een van de lokale doelen was om de brandweerregio’s, politieregio’s en de Geneeskundige Hulp bij Ongevallen en Rampen te integreren. De projectorganisatie bestond uit de projectgroep Organisatieplan en een projectteam, waaronder zeven projectgroepen vielen. Deze projectgroepen onderzochten het bestaande zorgniveau op alle taakvelden van de brandweer: pro-actie, preventie, preparatie, repressie, nazorg, rampenbestrijding en ten slotte bedrijfsvoering en ondersteuning. Het doorvoeren van verbeteringen zou ongeveer zes jaar vergen, gezien vanaf het moment van de vaststelling van het organisatieplan door de Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken in december 2000.

Regionale Brandweer Gelderland-Zuid

Nu het samenwerkingsverband tussen de brandweerkorpsen binnen de regio gestalte had gekregen en de bestuurlijke samenwerking tussen de gemeenten op gebied van veiligheid en hulpverlening verbeterde, werden de eerste stappen gezet om te komen tot samenwerkingsverbanden op nog grotere schaal. Eind 2001 spraken de besturen van de Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken en de Regionale Brandweer Rivierenland (Tielerwaard en Bommelerwaard) het voornemen uit om te fuseren. De nieuw te vormen brandweerregio zou daardoor samenvallen met de in 1993 gevormde politieregio Gelderland Zuid.

Terwijl het fusieproces in gang werd gezet, stelden de burgemeesters in de regio eind 2001 de Stuurgroep Hulpverlening en Veiligheid Gelderland Zuid in als bestuurlijk aanspreekpunt voor alle projecten op hulpverlenings- en veiligheidsgebied in Gelderland-Zuid, met als doel om de besturing op het gebied van veiligheidsbeleid op korte en middellange termijn te vereenvoudigen. Overeengekomen werd dat er één nieuwe gemeenschappelijke regeling zou komen in de plaats van drie bestaande. De Gemeenschappelijke Regeling Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken, de Regeling Intergemeentelijk Orgaan Rivierenland (waarvan de Regionale Brandweer Rivierenland onderdeel uitmaakte) en de gemeenschappelijke regelingen Centrale Post Ambulancevervoer (CPA), Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) en Regionale Ambulancevoorziening (RAV) Gelderland Zuid werden op 1 januari 2004 ingetrokken en vervangen door de Gemeenschappelijke Regeling Hulpverlening en Veiligheid Gelderland Zuid. Binnen deze nieuwe Gemeenschappelijke Regeling vormde de Regionale Brandweer Gelderland-Zuid de opvolger van de Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken.

Taken en activiteiten

Doel van de Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken was door samenwerking van de deelnemende gemeenten een doelmatig georganiseerde en gecoördineerde, repressieve en preventieve brandbestrijding en hulpverlening bij ongevallen en rampen in de Regio Nijmegen te bewerkstelligen. Aan de Regionale Brandweer waren door de Brandweerwet 1985 en door de Gemeenschappelijke Regeling verschillende taken opgedragen, waaronder:

  • Waarschuwing en alarmering van de bevolking bij gevaar.
  • Centrale alarmering en ondersteuning van alle samenwerkende korpsen.
  • Advisering, organisatie en uitvoering van opleidingen van brandweermedewerk(st)ers.
  • Voorbereiding, onderlinge afstemming en advisering op het gebied van de brandbestrijding.
  • Organisatie van rampenbestrijdingsoefeningen.
  • Het aanschaffen en beheren van gezamenlijk materieel en uitrusting.
  • Advisering op het gebied van brandpreventie.
  • Het bevorderen van een doelmatige bosbrandbestrijding.

Ook had de gemeenschappelijke regeling een rol in de voorbereiding op de overgang naar het nieuwe millennium. De regionale brandweer moest bereid zijn op mogelijke calamiteiten, aangezien de vrees bestond dat computersystemen niet meer zouden werken bij de overgang naar het jaar 2000.

Organisatie

De Gemeenschappelijke Regeling Regionale Brandweer Nijmegen en Omstreken was geen zelfstandige entiteit naast de bestaande gemeentelijke brandweerkorpsen, maar een samenwerkingsverband van gemeenten en hun korpsen. De regionale brandweer had geen eigen personeel in dienst en maakte gebruik van de diensten van medewerkers van de Dienst Brandweer Gemeente Nijmegen.

Als vergoeding voor administratieve ondersteuning bracht de Brandweer Nijmegen van 1982 tot 1986 kosten in rekening bij de Regionale Brandweer.

Het bestuur van de Regionale Brandweer bestond uit een algemeen bestuur, een dagelijks bestuur en een voorzitter. Het algemeen bestuur werd gevormd door de burgemeesters van alle samenwerkende gemeenten. De vijf leden van het dagelijks bestuur werden aangewezen door en uit het algemeen bestuur. Nijmegen leverde de voorzitter. Het algemeen bestuur kwam één tot vier maal per jaar ter vergadering bijeen, het dagelijks bestuur twee tot acht maal. Vanaf 1983 waren daarbij ook de Kringraad respectievelijk het dagelijks bestuur van de BB-kring Gelderland-f aanwezig, ter voorbereiding van de overgang van taken van Bescherming Bevolking naar de regionale brandweer.

Bestuurscommissie en adviescommissies

De Bestuurscommissie Brandweeralarmcentrale gecoloceerde regio’s Nijmegen-Rivierenland was belast met het bestuurlijk, financieel en operationeel beheer van de interregionale brandweeralarmcentrale. Daarnaast waren er drie door het algemeen bestuur ingestelde adviescommissies: de Technische Adviescommissie, de Regionale Stuurgroep Coördinatie Rampenbestrijding (in 1986 opgericht, na 1997: Stuurgroep Regionale Samenwerking Rampenbestrijding) en de Adviescommissie Blusboot.

De Technische Adviescommissie werd gevormd door de brandweercommandanten van de samenwerkende gemeenten en de afdelingshoofden van de Brandweer Nijmegen en had tot doel het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur te adviseren over brandweertechnische aangelegenheden. Onder de commissie vielen aanvankelijk drie werkgroepen: Preparatie/Preventie, Materieel/Verbindingen en Opleidingen. De werkgroep Personeel en organisatie werd in 1989 toegevoegd. Later waren er nog verschillende andere werkgroepen: Basisvoorzieningenniveau (1993-1995), Oefenbeleid (1993-1996), Vervanging Regio Hulpverleningsvoertuigen (1997) en Pro-actie, Preparatie en Rampenbestrijding (1997-1999).

In 2001 had de Technische Adviescommissie plaatsgemaakt voor de Adviescommissie Commandantenoverleg. Daarin namen dezelfde partijen plaats, aangevuld met de hoofden van de stafafdelingen Bedrijfsvoering en Beleidsondersteuning/Bijzondere Projecten. Onder het Commandantenoverleg vielen vijf werkgroepen: Openbare Veiligheid, Opleiding & Oefening, Operationele Voorbereiding en Kwaliteitszorg, Bedrijfsvoering en Begeleidingscommissie Nazorg.

De Regionale Stuurgroep Coördinatie Rampenbestrijding was in 1986 ingesteld om de in de Rampenwet voorgeschreven afstemming van de rampenplannen van de samenwerkende gemeenten te bewerkstelligen. Als commandant en plaatsvervangend commandant van de regionale brandweer werden de commandant en plaatsvervangend commandant van de centrumgemeente aangewezen.

De uitvoerende werkzaamheden van de stuurgroep werden opgedragen aan de Coördinatiegroep rampenbestrijding.

Locatie

1981-2003:Nijmegen Professor Bellefroidstraat 11 locatie in googlemaps

Bronnen

  • Franssen, S. en J. van der Knaap, Brand meester! 200 jaar Wijchense brandweer, Gemeente Wijchen, 2014, p. 101-106.
  • Megens, W., 150 jaar Brandweer Millingen (aan de Rijn). Artikel 12 van de raadsverordening op de brandweer van 7 januari 1857: “De brandmeester en onderbrandmeesters benevens de spuitmeesters en pijpvoerders maken een vast korps uit…” , Brandweer MUG, 2007.

Verantwoording

Inleiding van de toegang op het archief door C. Gottmer en H. Roodenburg. (2016)



KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden