header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst Nijmegen: verschil tussen versies

Uit Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Ga naar: navigatie, zoeken
(Verwijst door naar GGD)
 
Regel 1: Regel 1:
#DOORVERWIJZING [[GGD]]
+
{{Archieflink
 +
|Archieflink=http://studiezaal.nijmegen.nl/ran/_detail.aspx?xmldescid=2126495544
 +
}}
 +
De Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst (GG en GD) werd opgericht in 1937 en vanaf 1980 vormt het een zelfstandige tak van dienst. De GGD is zowel een geneeskundige als een gezondheidsdienst en heeft daarnaast ook opvoedkundige taken.
 +
 
 +
===Voorstellen===
 +
In de laatste vergadering van 1919 neemt de raad het besluit een uit vijf
 +
raadsleden bestaande commissie te formeren die moet nagaan of de
 +
oprichting van een GGD wenselijk is. In de raadsvergadering van 18
 +
februari 1920 deelt de commissie mee dat " thans nog niet onmiddellijk
 +
tot instelling van een gemeentelijken geneeskundigen- en gezondheidsdienst
 +
moet worden besloten." Wel beveelt zij een reorganisatie aan
 +
van het werk van de [[Artsen|school]]- en [[Artsen|gemeente-artsen]]. De raad conformeert zich aan het advies.<ref>Gemeenteverslag, 1921, p. 69.</ref> Het raadsbesluit om nog niet over te gaan tot instelling van een GGD is mede ingegeven doordat de reorganisatieplannen in feite toch al qua taken de instelling van een dergelijke
 +
dienst inhouden. De reorganisatieplannen krijgen overigens veel kritiek
 +
uit de medische hoek en van de zijde van de [[gezondheidscommissie]].<ref>Gemeenteverslag, 1921, p. 70 e.v.</ref>
 +
Van alle plannen blijft uiteindelijk niet veel meer over dan het aanstellen
 +
van enig nieuw personeel in de gezondheidszorg. Er worden van
 +
gemeentewege een specialist voor huid- en geslachtsziekten en een
 +
verpleegster aangesteld, die beide vallen onder 'geneeskundige behandeling
 +
van onvermogenden'. Geneeskundige zorg blijft vooral een vorm van
 +
sociale zorg.
 +
 
 +
===Oprichting===
 +
Ondanks de genomen maatregelen heeft ook in 1929 Nijmegen nog steeds
 +
de grootste kindersterfte van alle zeventien gemeenten boven de 50.000
 +
inwoners. Dat gegeven is de reden dat vanuit de raad in 1931 opnieuw
 +
aangedrongen wordt op instelling van een gemeentelijke geneeskundige
 +
dienst.<ref>Raadsverslag 1931, p. 71.</ref> Ofschoon het opzetten van een dergelijke dienst al ruime tijd bij [[B. en W.]] in studie<ref>Voor rapport betreffende instelling GGD zie, rapport d.d. 31 januari 1931, S.A.N. 19.9484.</ref> is, duurt het nog tot 1937 eer de GGD te Nijmegen een feit wordt.
 +
Per 1 november 1937 gaat een gemeentelijke gezondheidsdienst van start. Sindsdien is er ook sprake van een GG en een GD. Directeur van de nieuwe dienst wordt de [[Artsen|gemeente-arts]].
 +
 
 +
===Taken===
 +
Hoewel de 3 november 1937 door de raad vastgestelde verordening<ref>Gemeenteblad, 1938 B, no 1.</ref> slechts spreekt
 +
van een gezondheidsdienst, is het taakgebied breder en sluit het een
 +
geneeskundige dienst in. Hoofdtaken van de dienst zijn:
 +
*het verstrekken van volledige geneeskundige hulp aan min- en onvermogenden
 +
*het beoordelen van de noodzakelijkheid tot opname van patiënten in ziekenhuizen, verpleegtehuizen enz., toezicht op de in die inrichtingen te verstrekken hulp en toezicht op de duur van de verpleging
 +
*bestrijding van besmettelijke ziekten
 +
*het keuren van nieuw gemeentepersoneel en controle op het ziekteverzuim van het personeel
 +
*het verrichten van gemeentelijke secties en voorlopige berging van lijken
 +
*geneeskundig schooltoezicht
 +
 
 +
Er kunnen vijf hoofdterreinen van de GG en GD worden onderscheiden:
 +
#Algemene gezondheidszorg (bestrijding van infectieziekten; sociaal-medische advisering met betrekking tot huisvesting, ziekenhuisopname e.d.; bijstand aan politie en justitie; bevolkingsonderzoek etc.)
 +
#Bedrijfsgezondheidszorg (keuringen; bedrijfskundige zorg ten behoeve van het personeel van diensten, bedrijven en instellingen etc)
 +
#Gezondheidsvoorlichting- en opvoeding (activiteiten binnen en buiten schoolverband)
 +
#Maatschappelijke Zorg (bejaarden, gehandicapten, geesteszieken, jongeren, drugsverslaafden)
 +
#Ambulancedienst
 +
 
 +
Uit de taakopsomming blijkt dat de GGD zich bezighoudt met die
 +
terreinen van de gezondheidszorg waarop de gemeente ook voordien al
 +
actief was, hetzij via inzet van 'ambtenaren', hetzij via het [[Burgerlijk Armbestuur]] en bijzondere instellingen op het terrein van sociale zorg. Als
 +
gevolg van de instelling van de geneeskundige dienst worden enkele
 +
taakgebieden van de [[Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon]] overgeheveld
 +
naar de geneeskundige dienst. Bij de GGD werken aan het einde van
 +
de periode 1919-1945 rond de 25 personen.
 +
 
 +
===Regionale Basisgezondheidsdienst===
 +
Een toenemend aantal taken van de dienst draagt een regionaal karakter.
 +
Dat geldt met name voor de ambulancedienst, de bedrijfsgezondheidszorg
 +
en het adviseren in verband met de uitvoering van de Algemene
 +
Bijstandswet. De districtscommissie voor de regio Nijmegen, geïnstalleerd in 1976, stelt op verzoek van de GG en GD in 1980 een subcommissie Basisgezondheidszorg samen. Deze commissie krijgt als opdracht het inventariseren van de taken op het gebied van de volksgezondheid en
 +
het adviseren over hoe en door wie deze taken in de toekomst moeten
 +
worden uitgevoerd. Bovendien dient zij een bijdrage te leveren aan de
 +
totstandkoming van een basisgezondheidsdienst voor Nijmegen en
 +
omgeving. In december 1985 besluiten de raden van een aantal gemeenten
 +
in de regio Nijmegen tot het aangaan aan een gemeenschappelijke
 +
regeling Basisgezondheidsdienst voor Nijmegen en Omstreken. Op 1
 +
januari 1986 start de regionale Basisgezondheidsdienst. De GG en GD
 +
gaan op in deze nieuwe dienst.
 +
 
 +
===Verzelfstandiging===
 +
Met ingang van 1 januari 1980 maakt het College van [[B. en W.]] de GG en
 +
GD tot zelfstandige tak van dienst. Het gevolg is dat de financiële
 +
verslaglegging en verantwoording voor rekening van de GG en GD zijn
 +
en niet meer voor de Algemene Dienst van de gemeente.<ref>Jaarverslag GG en GD 1980. Zie Archief GG en GD, inv.nr. 13.</ref>
 +
 
 +
De GG en GD, die zijn werkzaamheden in de Sloetstraat begint en in 1959 verhuist naar de St. Jorisstraat, krijgt op 1 juni 1981 een nieuw dienstgebouw aan de Groenewoudseweg, naast de brandweer (die de ambulancechauffeurs levert) en op korte afstand van de ziekenhuizen St. Radboud en Canisius-Wilhelmina, waardoor de samenwerking met de
 +
ziekenhuizen verbeterd zou worden. In het nieuwe gebouw worden ook
 +
gehuisvest de Ambulancedienst, de Jeugdgezondheidsdienst Kring Nijmegen en de Stichting Jeugdtandverzorging.<ref>Jaarverslagen GG en GD 1958 en 1981. Zie Archief GG en GD, inv.nrs. 8 en 14.</ref> De eerste twintig jaar na de Tweede Wereldoorlog heeft de GG en GD tussen de 20 en 25 personen in dienst. In de jaren tachtig ligt het aantal personeelsleden rond
 +
de 45.<ref>Jaarverslagen GG en GD 1947-1958; 1960-1965 en 1980-1985. Zie Archief GG en
 +
GD, inv.nrs. 2-18.</ref>
 +
 
 +
Halverwege het jaar 1984 wordt de afdeling Geestelijke Volksgezondheidszorg
 +
opgeheven. De taken acute psychiatrie en psychogeriatrie
 +
worden overgedragen aan de Regionale Instelling voor Ambulante
 +
Geestelijke Gezondheidszorg (RIAGG). De overblijvende taken worden
 +
overgeheveld naar de afdeling Algemene Gezondheidszorg van de GG en
 +
GD. Vanaf 1 januari 1985 neemt de afdeling Gezondheidsvoorlichting en
 +
-opvoeding de uitvoering van de tandheelkundige gezondheidsvoorlichting
 +
en -opvoeding (TGVO) in het Rijk van Nijmegen over van de
 +
Stichting Jeugdtandverzorging.109
 +
De GG en GD blijft als (toekomstige) regionale dienst buiten het
 +
gemeentelijke reorganisatieproces van 1985. Mede door de regionalisering
 +
behoort de GG en GD niet tot de kerndiensten. Adviezen aan het
 +
College van [[B & W]] gaan sinds 1985 via de [[Gemeentelijke Dienst voor Sociale Zaken|Dienst Sociale Zaken]], die de beleidsadvisering betreffende de volksgezondheid tot taak krijgt.<ref>Jaarverslag GG en GD 1983. Zie Archief GG en GD, inv.nr. 16 en Spanings, R., Inventaris van de archieven van de Gemeentelijke
 +
Geneeskundige en Gezondheidsdienst 1937-1985, Nijmegen 1990 (GAN), pp. 6-7.</ref>
 +
 
 +
===Voetnoten===
 +
<references/>
 +
 
 +
===Bronnen===
 +
*Gruppelaar, Leon, 'Lokaal bestuur en gemeentelijke overheid te Nijmegen, 1919-1945' (Gemeentearchief Nijmegen, 1995).
 +
*Nabuurs, Nel, 'Lokaal bestuur en gemeentelijke overheid te Nijmegen, 1945-1984' (Gemeentearchief Nijmegen, 1996).
 +
 
 +
===Verantwoording===
 +
{{Verantwoording bestuursgeschiedenis}}
 +
 
 +
[[Categorie: Diensten en bedrijven]]
 +
[[Categorie: 15.3 Ziektebestrijding]]
 +
[[Categorie: 15.1 Medische instellingen]]

Versie van 26 apr 2017 09:36

Archief
Het archief van deze organisatie is in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. De toegang met de beschrijving van de stukken is bereikbaar via deze link:
Icoon archief.png
Naar beschrijving archief

De Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst (GG en GD) werd opgericht in 1937 en vanaf 1980 vormt het een zelfstandige tak van dienst. De GGD is zowel een geneeskundige als een gezondheidsdienst en heeft daarnaast ook opvoedkundige taken.

Voorstellen

In de laatste vergadering van 1919 neemt de raad het besluit een uit vijf raadsleden bestaande commissie te formeren die moet nagaan of de oprichting van een GGD wenselijk is. In de raadsvergadering van 18 februari 1920 deelt de commissie mee dat " thans nog niet onmiddellijk tot instelling van een gemeentelijken geneeskundigen- en gezondheidsdienst moet worden besloten." Wel beveelt zij een reorganisatie aan van het werk van de school- en gemeente-artsen. De raad conformeert zich aan het advies.[1] Het raadsbesluit om nog niet over te gaan tot instelling van een GGD is mede ingegeven doordat de reorganisatieplannen in feite toch al qua taken de instelling van een dergelijke dienst inhouden. De reorganisatieplannen krijgen overigens veel kritiek uit de medische hoek en van de zijde van de gezondheidscommissie.[2] Van alle plannen blijft uiteindelijk niet veel meer over dan het aanstellen van enig nieuw personeel in de gezondheidszorg. Er worden van gemeentewege een specialist voor huid- en geslachtsziekten en een verpleegster aangesteld, die beide vallen onder 'geneeskundige behandeling van onvermogenden'. Geneeskundige zorg blijft vooral een vorm van sociale zorg.

Oprichting

Ondanks de genomen maatregelen heeft ook in 1929 Nijmegen nog steeds de grootste kindersterfte van alle zeventien gemeenten boven de 50.000 inwoners. Dat gegeven is de reden dat vanuit de raad in 1931 opnieuw aangedrongen wordt op instelling van een gemeentelijke geneeskundige dienst.[3] Ofschoon het opzetten van een dergelijke dienst al ruime tijd bij B. en W. in studie[4] is, duurt het nog tot 1937 eer de GGD te Nijmegen een feit wordt. Per 1 november 1937 gaat een gemeentelijke gezondheidsdienst van start. Sindsdien is er ook sprake van een GG en een GD. Directeur van de nieuwe dienst wordt de gemeente-arts.

Taken

Hoewel de 3 november 1937 door de raad vastgestelde verordening[5] slechts spreekt van een gezondheidsdienst, is het taakgebied breder en sluit het een geneeskundige dienst in. Hoofdtaken van de dienst zijn:

  • het verstrekken van volledige geneeskundige hulp aan min- en onvermogenden
  • het beoordelen van de noodzakelijkheid tot opname van patiënten in ziekenhuizen, verpleegtehuizen enz., toezicht op de in die inrichtingen te verstrekken hulp en toezicht op de duur van de verpleging
  • bestrijding van besmettelijke ziekten
  • het keuren van nieuw gemeentepersoneel en controle op het ziekteverzuim van het personeel
  • het verrichten van gemeentelijke secties en voorlopige berging van lijken
  • geneeskundig schooltoezicht

Er kunnen vijf hoofdterreinen van de GG en GD worden onderscheiden:

  1. Algemene gezondheidszorg (bestrijding van infectieziekten; sociaal-medische advisering met betrekking tot huisvesting, ziekenhuisopname e.d.; bijstand aan politie en justitie; bevolkingsonderzoek etc.)
  2. Bedrijfsgezondheidszorg (keuringen; bedrijfskundige zorg ten behoeve van het personeel van diensten, bedrijven en instellingen etc)
  3. Gezondheidsvoorlichting- en opvoeding (activiteiten binnen en buiten schoolverband)
  4. Maatschappelijke Zorg (bejaarden, gehandicapten, geesteszieken, jongeren, drugsverslaafden)
  5. Ambulancedienst

Uit de taakopsomming blijkt dat de GGD zich bezighoudt met die terreinen van de gezondheidszorg waarop de gemeente ook voordien al actief was, hetzij via inzet van 'ambtenaren', hetzij via het Burgerlijk Armbestuur en bijzondere instellingen op het terrein van sociale zorg. Als gevolg van de instelling van de geneeskundige dienst worden enkele taakgebieden van de Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon overgeheveld naar de geneeskundige dienst. Bij de GGD werken aan het einde van de periode 1919-1945 rond de 25 personen.

Regionale Basisgezondheidsdienst

Een toenemend aantal taken van de dienst draagt een regionaal karakter. Dat geldt met name voor de ambulancedienst, de bedrijfsgezondheidszorg en het adviseren in verband met de uitvoering van de Algemene Bijstandswet. De districtscommissie voor de regio Nijmegen, geïnstalleerd in 1976, stelt op verzoek van de GG en GD in 1980 een subcommissie Basisgezondheidszorg samen. Deze commissie krijgt als opdracht het inventariseren van de taken op het gebied van de volksgezondheid en het adviseren over hoe en door wie deze taken in de toekomst moeten worden uitgevoerd. Bovendien dient zij een bijdrage te leveren aan de totstandkoming van een basisgezondheidsdienst voor Nijmegen en omgeving. In december 1985 besluiten de raden van een aantal gemeenten in de regio Nijmegen tot het aangaan aan een gemeenschappelijke regeling Basisgezondheidsdienst voor Nijmegen en Omstreken. Op 1 januari 1986 start de regionale Basisgezondheidsdienst. De GG en GD gaan op in deze nieuwe dienst.

Verzelfstandiging

Met ingang van 1 januari 1980 maakt het College van B. en W. de GG en GD tot zelfstandige tak van dienst. Het gevolg is dat de financiële verslaglegging en verantwoording voor rekening van de GG en GD zijn en niet meer voor de Algemene Dienst van de gemeente.[6]

De GG en GD, die zijn werkzaamheden in de Sloetstraat begint en in 1959 verhuist naar de St. Jorisstraat, krijgt op 1 juni 1981 een nieuw dienstgebouw aan de Groenewoudseweg, naast de brandweer (die de ambulancechauffeurs levert) en op korte afstand van de ziekenhuizen St. Radboud en Canisius-Wilhelmina, waardoor de samenwerking met de ziekenhuizen verbeterd zou worden. In het nieuwe gebouw worden ook gehuisvest de Ambulancedienst, de Jeugdgezondheidsdienst Kring Nijmegen en de Stichting Jeugdtandverzorging.[7] De eerste twintig jaar na de Tweede Wereldoorlog heeft de GG en GD tussen de 20 en 25 personen in dienst. In de jaren tachtig ligt het aantal personeelsleden rond de 45.[8]

Halverwege het jaar 1984 wordt de afdeling Geestelijke Volksgezondheidszorg opgeheven. De taken acute psychiatrie en psychogeriatrie worden overgedragen aan de Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg (RIAGG). De overblijvende taken worden overgeheveld naar de afdeling Algemene Gezondheidszorg van de GG en GD. Vanaf 1 januari 1985 neemt de afdeling Gezondheidsvoorlichting en -opvoeding de uitvoering van de tandheelkundige gezondheidsvoorlichting en -opvoeding (TGVO) in het Rijk van Nijmegen over van de Stichting Jeugdtandverzorging.109 De GG en GD blijft als (toekomstige) regionale dienst buiten het gemeentelijke reorganisatieproces van 1985. Mede door de regionalisering behoort de GG en GD niet tot de kerndiensten. Adviezen aan het College van B & W gaan sinds 1985 via de Dienst Sociale Zaken, die de beleidsadvisering betreffende de volksgezondheid tot taak krijgt.[9]

Voetnoten

  1. Gemeenteverslag, 1921, p. 69.
  2. Gemeenteverslag, 1921, p. 70 e.v.
  3. Raadsverslag 1931, p. 71.
  4. Voor rapport betreffende instelling GGD zie, rapport d.d. 31 januari 1931, S.A.N. 19.9484.
  5. Gemeenteblad, 1938 B, no 1.
  6. Jaarverslag GG en GD 1980. Zie Archief GG en GD, inv.nr. 13.
  7. Jaarverslagen GG en GD 1958 en 1981. Zie Archief GG en GD, inv.nrs. 8 en 14.
  8. Jaarverslagen GG en GD 1947-1958; 1960-1965 en 1980-1985. Zie Archief GG en GD, inv.nrs. 2-18.
  9. Jaarverslag GG en GD 1983. Zie Archief GG en GD, inv.nr. 16 en Spanings, R., Inventaris van de archieven van de Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst 1937-1985, Nijmegen 1990 (GAN), pp. 6-7.

Bronnen

  • Gruppelaar, Leon, 'Lokaal bestuur en gemeentelijke overheid te Nijmegen, 1919-1945' (Gemeentearchief Nijmegen, 1995).
  • Nabuurs, Nel, 'Lokaal bestuur en gemeentelijke overheid te Nijmegen, 1945-1984' (Gemeentearchief Nijmegen, 1996).

Verantwoording

Bewerking van de resultaten van onderzoek, gedaan in de jaren 1994-1996, naar lokaal bestuur en gemeentelijke overheid in Nijmegen door Lisette Kuijper (Regionaal Archief Nijmegen, 2010)

KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden