header wiki – Huis van de Nijmeegse Geschiedenis

Schepenbank Middelaar

Uit Huis van de Nijmeegse geschiedenis

Versie door RAN114 (overleg | bijdragen) op 12 sep 2018 om 10:13
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar: navigatie, zoeken
Algemene gegevens
Naam : Schepenbank Middelaar
Andere naam (namen):

Bestaansperiode: 1564 - 1797
Rechtsvorm: overheid
Voorganger(s):

Opvolger(s):

Hoger orgaan:

Archief
Het archief van deze organisatie is in beheer bij het Regionaal Archief Nijmegen. De toegang met de beschrijving van de stukken is bereikbaar via deze link:
Icoon archief.png
Naar beschrijving archief

Algemene context

In de elfde en twaalfde eeuw bouwde de adellijke familie Flamensis vanuit Wassenberg een machtsbasis op in het gebied tussen Maas en Rijn waaruit zich de hertogdommen Gelre en Kleef ontwikkelden. Onder heerschappij van het huis Van der Mark ging Kleef in de zestiende eeuw deel uitmaken van een statencomplex dat ook de hertogdommen Gulik en Berg en het land van Ravenstein omvatte. Gelre kwam in 1543 (Verdrag van Venlo) in handen van het huis Habsburg, dat het voegde bij zijn Nederlandse statencomplex. Beide statencomplexen vielen aan het eind van de zestiende en het begin van de zeventiende eeuw uiteen door interne spanningen en externe druk. Kleef kwam in 1614 (Verdrag van Xanten) in handen van de keurvorst van Brandenburg. Gelre werd in 1648 (Vrede van Münster) opgedeeld tussen de Republiek der Verenigde Nederlanden en Spanje (Opper-Gelre). De koning van Pruisen, zoals de keurvorst van Brandenburg zich sinds 1701 noemde, wist in 1713 (Vrede van Utrecht) zijn positie in het gebied te versterken door een groot deel van Opper-Gelre te verwerven. In 1794 viel het leger van de Eerste Franse Republiek het Heilig Roomse Rijk binnen en bezette er het gebied ten westen van de Rijn, waaronder Pruisisch Opper-Gelre en een deel van het hertogdom Kleef. Deze gebieden werden in 1795 (Vrede van Bazel) door Pruisen afgestaan aan Frankrijk dat ze aanvankelijk onderbracht in een marionettenstaat, de Cisrheniaanse Republiek, maar in 1797 formeel annexeerde en in 1798 indeelde bij het departement van de Roer (département de la Roër).

Geschiedenis

De heerlijkheid Middelaar werd in 1380 Gelders. De schepenbank Middelaar werd bij akte van 19 november 1564 op naam van Philips II als hertog van Gelderland ingesteld. Middelaar behoorde vanaf 1648 tot Spaans en en vanaf 1713 tot Pruisisch Opper-Gelre. Zij kwam in 1794 de facto en in 1797 de iure onder Frans bewind, dat alle heerlijke rechten afschafte. In 1800 werd zij met de heerlijkheid Mook samengevoegd en omgevormd tot de mairie Mook, vanaf 1815 de gemeente Mook en Middelaar.

Taken en activiteiten

De schepenbank was een rechterlijke instelling die in de 13e eeuw voor het eerst door middel van akten naar voren trad op het Limburgse platteland. De competentie van de schepenbank was ruimtelijk beperkt. Alleen binnen een bepaald gebied kon zij haar bevoegdheden over personen en goederen uitoefenen. Omgekeerd konden alleen grondbezitters die in het ressort woonden tot schepen benoemd worden door de landsheer. Al deze grondbezitters vormden samen met de niet-grondbezitters een rechtsgemeenschap.

Organisatie

De schepenbank was een rechterlijke instelling die in de 13e eeuw voor het eerst door middel van akten naar voren trad op het Limburgse platteland. De competentie van de schepenbank was ruimtelijk beperkt. Alleen binnen een bepaald gebied kon zij haar bevoegdheden over personen en goederen uitoefenen. Omgekeerd konden alleen grondbezitters die in het ressort woonden tot schepen benoemd worden door de landsheer. Al deze grondbezitters vormden samen met de niet-grondbezitters een rechtsgemeenschap.

Locatie

1564-1797:Middelaar

Verantwoording

Inleiding van de toegang op het archief door M.K.J. Smeets 1940, D.J. Prins 2018. (2018)



KENNISBANK
Verder graven in de historie van stad en omgeving
FACEBOOK
Op de hoogte blijven van het laatste nieuws van het Huis
EDUCATIE
Projecten en maatwerk voor het onderwijs
VERHALEN
Verteld verleden